15 Yaş Altı Çocukların Sosyal Medya Kullanımına Yeni Düzenleme: Yaş Doğrulama ve İçerik Kısıtlamaları Geliyor

Türkiye'de 15 Yaş Altı Çocukların Sosyal Medya Erişimine Yeni Kısıtlamalar

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu, 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına yönelik kapsamlı bir düzenlemeyi kabul etti. Bu yasa kapsamında sosyal medya platformları, kullanıcıların yaşlarını doğrulamak ve özellikle çocukların gelişimine zarar verebilecek içeriklere erişimini engellemek için yeni sistemler oluşturmak zorunda kalacaklar.

Yaş Doğrulama ve İçerik Ayrıştırması Zorunlu Hale Geliyor

15 yaş üstü kullanıcılar için ise platformların, yaşa uygun ve ayrıştırılmış hizmetler sunması mecburi olacak. Düzenlemenin kısa sürede Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesi bekleniyor. YouTube Türkiye yaptığı açıklamada, yeni düzenlemeler nedeniyle 15 yaş altındaki hesapların kapatılmasıyla karşı karşıya kalabileceklerini belirtti.

Uzmanlar Düzenlemeyi Koruma Mekanizması Olarak Değerlendiriyor

Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yapay Zeka Çalışmaları Koordinatörü Prof. Dr. Selman Tunay Kamer, düzenlemenin çocukları dijital ortamdaki risk ve zararlardan korumaya dönük bir koruma mekanizması olduğunu vurguladı. Bilimsel verilere göre, ergenlik dönemi öncesinde birçok karar verme mekanizmasının tam gelişmediğini belirten Kamer, bu nedenle getirilen yaş sınırlarının bilim temelli olduğunu ifade etti.

Prof. Dr. Kamer, ebeveyn denetiminin tek başına yeterli olmadığını, sosyal medya platformlarının da aktif biçimde sorumluluk alması gerektiğini savundu ve yaş doğrulama sistemlerinin uygulanmasının önemine dikkat çekti.

Eleştiriler ve İfade Özgürlüğü Üzerine Etkiler

Siber haklar ve ifade özgürlüğü alanında çalışan akademisyen Yaman Akdeniz, yeni düzenlemenin kamuoyuna çocuk koruma amacıyla sunulmasına rağmen, pratikte geniş kapsamlı bir kontrol mekanizmasının yolunu açabileceği uyarısında bulundu. Akdeniz, e-Devlet üzerinden yapılacak yaş doğrulamanın kullanıcıların kimlik bilgilerinin sosyal medya hesaplarıyla eşleştirilmesi anlamına geleceğini belirtti.

Akdeniz, sistemin zamanla başka dijital hizmetlerde de kullanılabileceği riskine işaret ederek, bunun “işlev kayması” olarak adlandırılan bir durumu doğurabileceğini ifade etti. Ayrıca YouTube ve Pinterest gibi bilgi odaklı platformlara erişim kısıtlamalarının çocukların bilgiye ulaşma hakkını sınırlayabileceğini savundu.

Dünya Genelinde Benzer Uygulamalar ve Türkiye’nin Yeri

Türkiye'nin sosyal medya erişiminde yaş sınırı koyan ülkeler arasında yer alması dikkat çekiyor. Avustralya, 16 yaş altındaki çocukların belli sosyal medya platformlarına erişimini engelleyen en bilinen uygulamayı hayata geçirirken, Avrupa Parlamentosu ve Malezya da bu yönde adımlar atıyor. İngiltere ise henüz bu tür bir yasa çıkarmak yerine tartışmalarını sürdürüyor.

Avustralya Örneği ve Uygulamadaki Zorluklar

Avustralya’da yürürlüğe giren sosyal medya yasağına rağmen çocukların büyük bölümü platformları kullanmaya devam ediyor. Araştırmalar, yasağı önceden açılmış hesaplara sahip çocukların yüzde 61’inin erişimine devam ettiğini gösteriyor. Ayrıca bu durum, ebeveynlerde yanlış bir güvenlik hissi yaratıyor.

Yaş doğrulama teknolojilerinde sorun olmadığını ancak sosyal medya şirketlerinin bu araçları yeterince kullanmadığını belirten uluslararası sektör kuruluşları, platformları uyum konusunda daha aktif olmaya çağırıyor. Avustralya düzenleyici kurumu ise Meta, Google, TikTok ve Snap hakkında soruşturmalar yürütüyor ve uyumsuzluk halinde Federal Mahkeme süreci başlatma hazırlığında bulunuyor.