1918 Ermeni Katliamı: 50 Bin Azerbaycanlı Soykırım Kurbanı Olarak Anılıyor

1918 Ermeni Katliamı ve Azerbaycanlıların Soykırım Günü

Ermeni çeteler tarafından 1918 yılında gerçekleştirilen ve yaklaşık 50 bin Azerbaycanlının hayatını kaybettiği katliam, Azerbaycan tarihinde derin izler bırakan en acı olaylardan biri olarak kabul edilmektedir. Türkiye’nin güney doğusundaki birçok bölgede yaşanan bu trajedi, her yıl "Azerbaycanlıların Soykırım Günü" kapsamında anılmaktadır.

Tarihi Arka Plan ve Olayların Seyri

20. yüzyılın başlarında, Çarlık Rusyası döneminde Azerbaycan topraklarına yerleştirilen Ermeni nüfusu arasında artan gerilimler ve siyasi boşluk, etnik çatışmaların büyümesine sebep olmuştur. 1905 yılından itibaren örgütlenen Ermeni çeteler, ülkedeki Azerbaycanlı nüfusu sindirmek amacıyla özellikle Bakü ve çevresinde provoke eylemler gerçekleştirmiştir.

1917'de Rusya'daki devrimle birlikte iktidara gelen Bolşeviklerin Bakü’de yönetimi ele geçirmesi, Ermeni çetelerin hareket alanını genişletmiştir. Bolşeviklerin desteklediği Ermeni lider Stepan Şaumyan’ın güvencesi altında bu saldırılar sistematik bir şekilde sürdürülmüş, 1918 senesinde özellikle 30 Mart-3 Nisan tarihleri arasında Bakü, Şamahı, Guba, Karabağ ve Nahçıvan gibi bölgelerde binlerce Azerbaycanlı hayatını kaybetmiştir.

Kafkas İslam Ordusu ve Olayların Sonlanması

Bu kanlı süreç, Osmanlı'nın "Kafkas İslam Ordusu" adıyla Azerbaycan'a asker gönderip bölgedeki Ermeni çeteleri temizlemesiyle sona ermiştir. Böylece Azerbaycan topraklarında yaşanan mezalim, resmi olarak bir soykırım olarak kabul edilmiştir.

Ulusal ve Uluslararası Tepkiler

Azerbaycan Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in 1998 yılında imzaladığı kararnameyle 31 Mart günü "Azerbaycanlıların Soykırım Günü" olarak anılmaya başlanmıştır. Azerbaycan Ombudsmanı Sabina Aliyeva da tarihte yaşanan bu olayların sistematik etnik temizlik ve soykırım niteliğinde olduğuna dikkat çekmekte ve uluslararası toplumdan bu gerçeklerin tanınmasını talep etmektedir.

Akademik Araştırmalar ve Belgeler

Azerbaycan Pedagoji Üniversitesi öğretim görevlisi Dr. Dilgam Ahmed’in vurguladığı üzere, o dönemde oluşturulan 36 ciltlik resmi araştırma raporu katliamın boyutlarını detaylıca belgelemekte ve özellikle Bakü, Şamahı ve Guba’da yaşanan can kayıplarını açıkça ortaya koymaktadır. Toplu mezarların bulunması gibi somut deliller de bu iddiaları desteklemektedir.

Ahmed, bu katliamların Ermeni silahlı grupların "Büyük Ermenistan" politikasını uygulama amacıyla Bolşeviklerin yardımıyla gerçekleştirildiğini ve uzun yıllar boyunca Sovyet döneminde olayların çarpıtılarak, “partiler çatışması” gibi gösterildiğini açıklamıştır.

Sonuç ve Önemi

1918 yılında Azerbaycanlılara yönelik işlenen katliamlar, sadece tarihî bir trajedi değil, aynı zamanda evrensel insan hakları açısından soykırım olarak tanımlanması gereken önemli bir olaydır. Bu tür sistematik etnik temizlik ve soykırım olaylarının uluslararası düzeyde kabul edilmesi, benzer felaketlerin önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.