2025 TÜİK Kadın İstatistikleri: İstihdam, Eğitim ve Kadına Yönelik Şiddet Verileriyle Kritik Tablo

2025 Kadın Nüfusu ve Yaşam Süresi İstatistikleri

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 2025 yılı İstatistiklerle Kadın raporu, kadın nüfusunun ülke genelindeki dağılımı ve yaş gruplarına göre demografik yapısını ortaya koydu. 31 Aralık 2025 itibarıyla kadın nüfusu 43 milyon 32 bin 734 kişi olarak tespit edilirken, toplam nüfusun yaklaşık yarısını kadınlar oluşturdu. Kadınların erkeklere oranla daha uzun yaşaması sonucu 60 yaş ve üzeri yaş gruplarında kadın nüfusu lehine bir denge oluştu.

Hayat tabloları sonuçları, kadınların ortalama yaşam süresinin 80,7 yıl, erkeklerin ise 75,5 yıl olduğunu gösterdi. Kadınların doğuştan itibaren beklenen sağlıklı yaşam süresi 56,3 yıl seviyesinde bulunurken erkeklerde bu süre 58,9 yıl olarak ölçüldü.

Eğitim Seviyesi Artışı ve İşgücüne Katılım

Ulusal Eğitim İstatistiklerine göre, 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi 2024 yılında kadınlarda 8,8 yıl, erkeklerde ise 10,2 yıl olarak kaydedildi. Ayrıca, bu yaş grubunda en az bir eğitim düzeyi tamamlayanların oranı yüzde 92,6'ya yükselirken kadınlarda bu oran yüzde 88,3'e ulaştı.

Ebeveynlerin eğitim seviyesinin yükselmesi, çocukların eğitim düzeyine doğrudan olumlu etki yaptı; özellikle annesi yükseköğretim mezunu olan yetişkinlerin yüzde 84,4'ü yükseköğretim diplomasına sahip oldu. Bu gelişmeler, kadınların eğitim alanında önemli ilerlemeler kaydettiğini gösterdi.

Hanehalkı İşgücü Araştırması verileri, 2024 yılında kadınların işgücüne katılım oranının sadece yüzde 36,8 olduğunu, erkeklerde ise bu oranın yüzde 72'ye ulaştığını ortaya koydu. Kadınların eğitim düzeyi arttıkça işgücüne katılım oranları da belirgin şekilde yükseliyor; yükseköğretim mezunu kadınlarda katılım oranı yüzde 68,7 olarak kaydedildi.

Kadınların İstihdam Durumu ve Bölgesel Farklılıklar

2024 işgücü verilerine göre, kadınların toplam istihdam oranı yüzde 32,5 iken erkeklerde bu oran yüzde 66,9 seviyesinde. Bölgesel analizlerde, en yüksek kadın istihdam oranları Antalya, Isparta ve Burdur'da yüzde 54,7’ye ulaşırken, en düşük oranlar Güneydoğu illerinde gözlemlendi. Yarı zamanlı çalışan kadınların oranı da erkeklere kıyasla daha yüksek düzeyde çıktı.

Aynı yaş grubundaki (25-49) ve 3 yaş altı çocuğu bulunan kadınların istihdam oranı sadece yüzde 26,9 iken, erkeklerde aynı oran yüzde 90,9 olarak ölçüldü. Bu durum, kadınların iş yaşamındaki karşılaştığı yapısal engelleri göstermektedir.

Yönetimde Kadınların Yükselişi ve Siyasi Temsil

Dışişleri Bakanlığı verileri, 2025 itibarıyla kadın büyükelçi oranının yüzde 28,4'e yükseldiğini, TBMM'de ise 592 milletvekilinin 118'inin kadın olduğunu ortaya koydu. Kadın milletvekili oranı son 18 yılda iki katına çıkarak yüzde 19,9 oldu. Üniversitelerde kadın profesör ve doçent oranlarında da artış kaydedildi.

Borsa İstanbul'un en büyük 50 şirketindeki kadın yönetim kurulu üyelerinin oranı yüzde 18,3’e yükselerek cinsiyet çeşitliliğinde ilerleme sağlandığını gösterdi. Ayrıca, üst ve orta düzey yönetici pozisyonlarındaki kadın oranı yüzde 21,5’e ulaştı.

Ar-Ge Personelinde Kadınların Payı ve Yapay Zeka Kullanımı

2024 yılında araştırma-geliştirme (Ar-Ge) alanında çalışanların yüzde 34,2'sini kadınlar oluşturdu. Kadın Ar-Ge çalışanların oranı yükseköğretim sektöründe yüzde 47,9’a kadar çıktı. Yapay zeka kullanımında ise nüfusun yüzde 19,2’si bu teknolojiyi kullanmakta; genç yaş grubunda kadınların yapay zeka kullanım oranı erkekleri aşmakta.

Kadına Yönelik Şiddet ve Sosyal Riskler

Türkiye Kadına Yönelik Şiddet Araştırması sonuçları, kadınların yüzde 39,5’inin hayatlarının bir döneminde en çok eş, eski eş veya birlikte olduğu kişiler tarafından şiddete uğradığını ortaya koydu. Psikolojik şiddet yüzde 28,2, ekonomik şiddet yüzde 18,3, fiziksel şiddet yüzde 12,8 oranında bildirildi. Eğitim seviyesinin artması ekonomik şiddeti azaltırken, ısrarlı takip ve dijital şiddette artış gözlendi.

Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski kadınlarda yüzde 28,4 iken erkeklerde yüzde 21,8 oldu. Kadınların işgücü piyasasındaki düşük temsil oranları ve şiddetle mücadelede karşılaştıkları zorluklar, toplumsal eşitlik açısından önemli sorun alanları olarak belirmektedir.

Aile Yaşamı ve Boşanma Durumları

2025 yılında ilk evliliğini yapan kadınların ortalama evlenme yaşı 26, erkeklerde ise 28,5 olarak belirlendi. İlk evlenme yaşı en yüksek Tunceli’de, en düşük ise Kilis'te kaydedildi. Boşanma davalarında çocukların velayeti çoğunlukla anneye verilirken, bu oran yüzde 74,6 olarak belirlendi.