30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü: Gıda İsrafına Karşı Global Mücadele Paneli Düzenlendi

30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü Kapsamında Önemli Panel

Türkiye'nin Avrupa Birliği Daimi Temsilciliği, Dünya genelinde kabul gören "30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü" anısına, bu yıl "Gıda İsrafı" temasıyla kapsamlı bir panel düzenledi. 14 Aralık 2022'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda Türkiye'nin öncülüğünde ve 105 ülkenin ortak sunuculuğunda oy birliğiyle kabul edilen sıfır atık kararının birinci yıl dönümünü anmak amacıyla gerçekleştirilen etkinlik, farklı ülkelerden uzmanların katılımıyla gerçekleşti.

Panelin Açılış Konuşması ve Gıda İsrafının Küresel Boyutu

Türkiye'nin AB nezdindeki Daimi Temsilcisi Büyükelçi Yaprak Balkan, açılışta dünya çapında yaşanan atık krizinin, iklim değişikliği ve biyolojik çeşitlilik kaybı gibi büyük çevresel sorunlara paralel olarak önemli bir mesele olduğunu dile getirdi. Balkan, gıda israfının yılda yaklaşık 1 milyar tona ulaştığını ve bu miktarın tüketilen gıdanın yaklaşık beşte biri olduğunu belirterek, atıkların azaltılmasının toplumun ekonomik ve etik açıdan öncelikli görevi olduğunu vurguladı. Ayrıca Türkiye'nin COP 31 başkanlığı döneminde sıfır atık yaklaşımının öncelikli hedefler arasında yer aldığını ifade etti.

Uluslararası Uzmanlardan Gıda İsrafıyla Mücadele Stratejileri

Panelde yer alan AB Komisyonu Sağlık ve Gıda Güvenliği Genel Müdürlüğü Direktörü Klaus Berend, Avrupa Birliği'nde son yıllarda gıda israfının istenilen ölçüde azalmadığına işaret etti ve mevzuatların bu doğrultuda güçlendirildiğini açıkladı. Berend, gıda israfını azaltmaya yönelik çalışmaların gıda güvenliği ve hijyen kurallarından hiçbir şekilde taviz verilmeden yürütülmesi gerektiğini söyledi. 2021 yılında yapılan yasal düzenlemelerle, belirli koşullar altında perakendecilere et bağışı ve dondurma esnekliği tanındığını belirterek, bu yaklaşımın hem atık önlemeye hem de tüketici sağlığına katkı sağlamayı hedeflediğini belirtti.

Çevresel ve Sistemsel Boyutlar

Birleşmiş Milletler Çevre Programı Brüksel Ofisi Başkanı Veronika Hunt Safrankova, gıda kaybı ve israfının dünya genelinde sera gazı emisyonlarının %8-10'unu oluşturduğunu ve atığın üretimden tüketime kadar tüm aşamalarda gerçekleştiğini vurguladı. Dünyada tarım arazilerinin %28'inin tüketilmeyen gıdalar için kullanıldığına dikkat çeken Safrankova, hane halklarının toplam gıda israfının %60'ından sorumlu olduğu bilgisini paylaştı. Gıda israfının sadece çevresel değil, kapsamlı bir gıda sistemi sorunu olduğunu belirterek, tüketim alışkanlıklarının değişmesi, etiketleme farkındalığının artırılması ve tedarik zincirinde iyileştirmelerin çok önemli olduğunu aktardı.

Sıfır Atık Politikalarında Geliştirilmesi Gerekenler

Zero Waste Europe İcra Direktörü Esra Tat, mevcut döngüsel ekonomi ve sıfır atık politikalarının ağırlıklı olarak atıkların geri dönüşümü ve toplanmasına odaklandığını, ancak atıkların oluşumunun önlenmesine yönelik hedeflerin halen yetersiz kaldığını ifade etti. Tat, gıda israfını azaltmak için bağlayıcı hedeflerin belirlenmesi, ekonomik teşviklerin devreye alınması ve üretici sorumluluğunun artırılması gerektiğini savundu. Avrupa'da gıda israfının %60'ının hane halkından kaynaklandığını hatırlatan Tat, etkili politika araçları ile tüketicilerin sürdürülebilir tercihlere yönlendirilebileceğini dile getirdi.

Etkinlik, farklı kurum ve uzmanların görüşlerini bir araya getirerek küresel ölçekte gıda israfı ve atık yönetimi konularında farkındalığın artırılması, sürdürülebilir çözümler geliştirilmesi ve iş birliği yapılmasının önemini ortaya koydu.