AB-Mercosur Serbest Ticaret Anlaşmasında Çiftçileri Koruyacak Kritik Düzenleme Onaylandı

Avrupa Birliği, Mercosur Serbest Ticaret Anlaşmasına Yönelik Yeni Koruma Mekanizmasını Onayladı

İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, Avrupa Birliği Konseyi'nin 5 Mart tarihinde Güney Ortak Pazarı (Mercosur) ile yapılan serbest ticaret anlaşmasının (STA) AB çiftçilerine olası zararlarını engellemek amacıyla hazırlanan yeni tüzüğü kabul ettiğini vurguladı. Yapılan bu düzenleme, ani piyasa dalgalanmaları ve ithalat artışlarına karşı üreticilerin korunmasını sağlayacak önemli bir önlem olarak değerlendiriliyor.

Mercosur Serbest Ticaret Anlaşmasının Öne Çıkan Unsurları

25 yıl süren zorlu müzakerelerin ardından, AB ile Mercosur ülkeleri 17 Ocak 2026 tarihinde Paraguay’da 700 milyondan fazla nüfusu kapsayan bir serbest ticaret anlaşmasına imza attı. Arjantin ve Paraguay bu anlaşmanın onay sürecini tamamladı. Anlaşma, hem siyasal hem ticari boyutları içeren kapsamlı bir ortaklık ve sadece ticari alanı kapsayan geçici bir anlaşmadan oluşuyor.

Bu STA kapsamında AB mallarının %91’inden fazlasına uygulanan gümrük vergileri kaldırılırken, Mercosur tarafı da bazı sektörlerde yüzde 35’e varan gümrük vergilerini kademeli olarak aşağı çekmeyi taahhüt etti. Ayrıca anlaşmanın, hizmetler ve imalat sektörlerinde yatırımları teşvik ederek şirketlerin kamu ihalelerine katılımını kolaylaştırması hedefleniyor. Finansal hizmetler, telekomünikasyon ve taşımacılık gibi hizmet ticaretinin de bu çerçevede gelişmesi beklenmektedir.

Tarım Sektöründeki Rekabet Endişeleri ve AB’nin Koruyucu Önlemleri

Mercosur anlaşması, özellikle AB içindeki tarım sektöründe önemli itirazlara yol açtı. Brezilya ve Arjantin gibi ülkelerin tarım ürünlerinde güçlü bir rekabet gücüne sahip olması, özellikle AB çiftçileri arasında endişe yarattı. İKV Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, Mercosur ülkelerinin et, tavuk ve soya gibi temel ürünlerde işçilik maliyetlerinin düşük, çiftlik büyüklüklerinin daha geniş ve Avrupa’daki katı sağlık ve çevre standartlarının etkisi ile rekabet avantajı sağladığını belirtti.

Bu duruma karşı AB, tarım ve gıda ürünlerinde ithalatı sınırlandırmak için pazara erişimde kısıtlamalar uygulamakta. Özellikle sığır eti, kümes hayvanları ve şeker gibi hassas ürünlerin AB pazarına erişimi, kotalar ve aşamalı geçişlerle denetim altına alınacaktır.

AB’nin Yeni Tüzüğü ve Piyasa Koruma Mekanizması

AB Konseyi’nin onayladığı yeni tüzük, Mercosur STA’sı nedeniyle AB'deki çiftçilerin zarar görmesini önlemek üzere önemli bir koruyucu düzenleme içeriyor. Bu tüzükle, belirli hassas ürünler için ithalat seviyeleri izlenecek ve son üç yılın ortalaması baz alınarak ithalat miktarları %5’in üzerine çıktığında soruşturma başlatılabilecek. Soruşturmalar dört ay gibi kısa bir sürede tamamlanacak ve gerektiğinde 21 gün içinde geçici önlemler yürürlüğe girecek.

Komisyon, hassas ürünlerdeki ithalat gelişmelerini sürekli takip edecek ve piyasa koşulları hakkında düzenli raporlamalar yaparak üreticilerin korunmasını garanti altına alacak.