ABD-İran Ateşkesi Emtia Piyasalarını Nasıl Etkiledi? Hürmüz Boğazı ve Enerji Arz Güvenliği Belirsizliği Sürüyor

ABD-İran Ateşkesi ve Hürmüz Boğazı'nın Emtia Piyasalarına Etkisi

Geçen hafta emtia piyasalarında fiyatlamaların merkezinde, ABD ile İran arasındaki geçici ateşkes ve Hürmüz Boğazı'ndaki ticaret akışının normalleşip normalleşmeyeceği beklentileri yer aldı. Beyaz Saray'ın 8 Nisan açıklamasında, İran'ın ateşkesi ve boğazın yeniden açılmasını kabul ettiği belirtilirken, iki taraf arasında daha kapsamlı bir barış anlaşması için müzakerelerin devam ettiği vurgulandı.

Bununla birlikte, piyasalarda genel kanı, ateşkesin kısa vadeli şoku hafiflettiği ancak enerji arz güvenliği risklerinin tamamen ortadan kalkmadığı yönünde oluştu. Hürmüz Boğazı'nın küresel petrol, sıvılaştırılmış doğal gaz ve rafine ürün ticareti açısından kritik önemi, yatırımcıların temkinli fiyatlama yapmasına yol açtı. Haftanın ilerleyen günlerinde barış görüşmelerine dair iyimserlik artsa da sigorta, navlun maliyetleri ve geçiş kapasitesi belirsizlikleri piyasalardaki düşüşü sınırlandırdı.

Ateşkes Haberi İlk Rahatlamayı Sağladı, Belirsizlikler Sürüyor

Emtia fiyatlarında ateşkes haberi başlangıçta rahatlama sağladıysa da taraflardan gelen çelişkili haberler piyasada denge arayışını güçlendirdi. Enerji altyapısındaki hasarın boyutu, geçişlerin ne hızla normale döneceği ve üretim kayıplarının telafi süresi gibi kritik sorular, risk priminin tamamen ortadan kalkmasını engelledi. Uzmanlar, ateşkesin kalıcı bir siyasi çözüme dönüşmesi halinde enerji piyasalarında daha belirgin bir rahatlama yaşanabileceğini, ancak şu aşamada bunun erken olduğunu belirtti.

Merkez Bankaları ve Makroekonomik Verilerin Emtia Üzerindeki Etkisi

Emtia fiyatlama dinamiklerinde, büyük merkez bankalarının açıklamaları ve makroekonomik veriler de etkili oldu. ABD Merkez Bankası (Fed) Mart toplantı tutanaklarında, enerji fiyatlarındaki baskının enflasyon görünümü açısından risk oluşturduğu ve gerektiğinde daha sıkı para politikası uygulanabileceğine dair işaretler bulundu. Avrupa Merkez Bankası (ECB) da enerji arzındaki bozulmanın kalıcılığına bağlı olarak politika sıkılaştırmasının gündeme gelebileceği mesajını verdi.

Çin Merkez Bankası (PBoC) ise faiz indirimi beklentilerini zayıflatıp likidite araçlarına ağırlık verdi ve altın alımlarını sürdürerek değerli metaller tarafında destek sağladı. ABD'de mart ayı enflasyonu yıllık yüzde 3,3 ile beklentilerin altında gelirken aylık bazda yüzde 0,9 artış gösterdi. Bu veriler enerji maliyetlerinin enflasyon üzerinde etkisini ortaya koydu.

Tüketici Beklentileri ve ABD Tahvil Faizleri

New York Fed'in tüketici anketlerine göre, 1 yıl sonrası enflasyon beklentisi yüzde 3,4, benzin fiyatı beklentisi ise yüzde 9,4 seviyesine yükseldi. Jeopolitik riskler ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar beklentiler üzerinde belirleyici oldu. Bu ortamda ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,34 seviyesini test ederken dolar endeksi haftalık olarak yüzde 1,4 değer kaybederek 98,6’ya geriledi.

Değerli ve Baz Metallerde Fiyatlamalar

Değerli metaller tarafında, ABD-İran arasında sağlanan ateşkesin yanısıra dolar endeksindeki gerileme ve Fed’in faiz politikalarına ilişkin beklentiler etkili oldu. Jeopolitik tansiyondaki hafifleme güvenli liman talebini azalttı ancak doların zayıflaması ve faiz indirimi beklentileri altın, gümüş, platin ve paladyum gibi metallerde yükselişi destekledi. Özellikle haftanın ortasında ateşkesin açıklanmasıyla değerli metallerde belirgin bir toparlanma yaşandı.

Baz metallerde ise arz görünümü ve talep beklentileri fiyatlamalarda belirleyici oldu. Panama’daki Cobre Panama madeninde stoklanan cevherin işlenmesine izin verilmesi arz tarafına olumlu yansısa da Çin’in rafine bakır ithalatındaki zayıf seyir talep görünümünü baskıladı. Nikel piyasasında ise çevresel ve sosyal riskler artan maliyet baskılarına yol açtı.

Enerji Piyasalarında Dalgalı Seyir ve Hürmüz Boğazı’nın Rolü

Enerji piyasalarında ABD ile İran arasındaki ateşkes süreci, Hürmüz Boğazı'nın geçiş kapasitesi ve arz güvenliği riskleri nedeniyle dalgalı bir seyir izlendi. Haftanın başında savaş kaynaklı arz endişeleri petrol ve doğal gaz fiyatlarını desteklerken, ateşkes haberleri vadeli piyasalarda geri çekilmeye yol açtı. Ancak fiili arz sıkışıklığı bu düşüşü sınırladı. OPEC+’ın üretimi artırma kararı boğaz geçişlerindeki aksaklıklar nedeniyle piyasaya erken yansımadı.

ABD’nin Stratejik Petrol Rezervi’nden piyasaya 8,48 milyon varil stok ödünç verme kararı rezervleri destekleyici adımlar arasında yer aldı. Haftalık bazda Brent petrol fiyatı yüzde 13,7, doğal gaz fiyatı ise yüzde 5,4 düştü.

Tarım Emtialarında Jeopolitik Riskler ve Talep Dinamikleri

Tarım emtia piyasalarında fiyatlamalar, Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin enerjiyi ve gübre maliyetlerini yükseltmesinin yanı sıra ABD Tarım Bakanlığı’nın (USDA) raporlarına bağlı gelişmelerle şekillendi. Çin'in hayvan yemi endüstrisinde soya küspesi kullanımını azaltması soya fasulyesi talebini zayıflatan önemli bir faktör oldu. USDA’nın nisan raporunda, soya üretim tahmini yükseltilirken ihracat beklentisi revize edilerek düşürüldü.

Chicago Ticaret Borsası’nda soya fasulyesi fiyatları yüzde 1 artarken, pirinç yüzde 3,9, buğday yüzde 4,7 ve mısır yüzde 2,5 değer kaybetti. ABD Intercontinental Exchange’te pamuk ve kahve fiyatları artış gösterirken, şeker fiyatları yüzde 7,3 azaldı; kakao fiyatı ise haftayı yüzde 2,5 yükselişle tamamladı.