ABD-İsrail İran Savaşı Körfez’de ABD Güvenlik İttifaklarını Sarsıyor: Yeni Bölgesel Dengeler Kapıda

ABD-İsrail İran’a Saldırıları ve İran’ın Misillemeleri Körfez’de Güvenlik Dengelerini Değiştiriyor

Uluslararası ilişkiler uzmanları, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırılar ile İran’ın bölgede ABD üslerine yaptığı misillemelerin, ABD liderliğindeki ittifakların küresel güvenilirliğini ciddi biçimde sorgulatmaya başladığını belirtiyor. Özellikle Körfez bölgesinde Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Kuveyt'te ABD üslerinin hedef alınması, Washington’ın sağladığı güvenlik garantilerinin ne kadar etkili olduğu konusunda çeşitli şüpheler doğurdu.

ABD’nin Güvenlik Şemsiyesinin Körfez Ülkelerinin Korunmasında Yetersizliği

Quincy Enstitüsü Başkan Yardımcısı Trita Parsi’nin değerlendirmesine göre, bu çatışma süreci ABD üslerinin bölge ülkeleri için bir güvenlik kaynağı olmanın ötesinde, bir güvensizlik sebebi haline geldiğini göstermiştir. Parsi, Körfez ülkelerinin ABD ile bağlarını tamamen koparamayacaklarını ancak bu ülkelerin uzun vadede ABD üslerine dayanarak oluşturulan güvenlik mimarisinin sona doğru ilerlediğini vurgulamaktadır. Parsi ayrıca, bölgenin artık kendi güvenliğini sağlamak adına yeni yollar aramak zorunda olduğunu ifade ediyor.

Bölgesel Güçlerin Yeni Güvenlik Yaklaşımları ve Diplomatik Girişimleri

Parsi, ABD’nin çekildiği veya güvenlik desteği sağlamada yetersiz kaldığı alanlarda Türkiye, Mısır, Suudi Arabistan ve Pakistan gibi ülke gruplarının bölgesel güvenlik düzenlemeleri için girişimler başlattığına dikkat çekiyor. Uzman, bölgesel aktörlerin güvenlik sorumluluğunu kendileri üstlenmesinin, ABD’nin aşırı yayılmış ve giderek azalan kapasitesine bağlı kalmaktan daha sağlıklı olduğunu belirtiyor.

ABD’nin Uluslararası İmajı ve Küresel Güvenlik Düzenine Etkileri

Rice Üniversitesi Baker Kamu Politikası Enstitüsü uzmanı Dr. Kristian Coates Ulrichsen, ABD’nin İran’a karşı artan saldırgan tutumu ve İsrail’in Gazze’ye yönelik operasyonlarının, uluslararası “kurallara dayalı düzen” anlayışını zayıflattığını dile getiriyor. Ulrichsen’e göre, Körfez’de ABD’nin istikrarsızlık kaynağı olarak görülmeye başlanması, müttefik ülkelerin yeni işbirliği alternatifleri aramasına neden oluyor. Özellikle enerji ve ticarette Körfez’e bağımlı Asya devletleri de bu değişime uyum sağlamak zorunda kalacak.

Türkiye ve Bölgesel Aktörlerin Arabuluculuk Rolü

Ulrichsen, Türkiye, Pakistan ve Mısır’ın bu dönemde arabuluculuk ve güvenlik mimarisinin yenilenmesinde aktif roller üstlendiğini belirtirken, ABD liderliğindeki ittifakların şu aşamada güvenliği sağlamaktan çok, bölgesel gerginlikleri artırdığına dikkat çekiyor. Bu durum, hem bölgesel hem de küresel güvenlik politikalarının yeniden şekillenmesini zorunlu kılıyor.

Dünya Düzeni ve İttifakların Geleceği: Kutuplu Olmayan Bir Sistem

Londra Üniversitesi profesörü Arshin Adib-Moghaddam, mevcut küresel düzenin artık kutupsuz bir sisteme doğru evrildiğini ve NATO gibi geleneksel ittifakların eskisi kadar etkili olamayacağını ifade ediyor. Ayrıca Trump yönetiminin müttefik ülkelerde derin bir güvensizlik yarattığını ve ABD’nin uzun vadede güvenilir bir ortak olarak konumunun sarsıldığını vurguluyor. Bu bağlamda, Türkiye’nin bölgesel güvenlik mimarisinin oluşturulmasında kilit bir aktör olacağı öngörülüyor.

Küresel Güvenlik Dinamiklerinde Yeni Eksenler ve Çok Taraflılık

Uzmanlar, BM gibi küresel kurumların ötesinde, bölgesel ve çok taraflı küçük çaplı diplomasinin önem kazandığını belirtiyor. Mısır, Pakistan, Türkiye ve Körfez ülkelerinin girişimleri ile Hindistan ve Suudi Arabistan arasındaki yakınlaşma gibi gelişmeler, yeni güvenlik yapılarının temelini oluşturuyor. Bu dinamikler, ABD’nin bölgedeki geleneksel rolünün azalması ve bölgesel güvenliğin kendi inisiyatifleriyle yeniden yapılanması yönünde önemli göstergeler arasında yer alıyor.