ABD-İsrail İran Savaşı Küresel Enerji Krizini Derinleştiriyor: Petrol Fiyatları Rekor Kırıyor, Ekonomiler Daralıyor

ABD ve İsrail'in İran'a Karşı Savaşı Küresel Enerji Piyasalarını Sarsıyor

ABD ve İsrail tarafından 28 Şubat'ta İran’a karşı başlatılan operasyon, beklenen kısa sürede rejim değişikliği senaryosuna rağmen sistemin ayakta kalmasıyla sonuçlandı. Ancak bu durum, küresel enerji arzında ciddi kesintilere, rekor seviyelerde petrol fiyatlarına ve borsalarda büyük dalgalanmalara neden oldu.

Enerji Arzındaki Kesintiler Ekonomileri Derinden Etkiliyor

Uluslararası Para Fonu (IMF), savaşın dünya ekonomisini genel olarak olumsuz etkilediğini ve en fazla enerji ithalatçısı ülkelerin zarar gördüğünü belirtiyor. Buna bağlı olarak düşük gelirli ülkeler ve rezerv açısından zayıf ülkeler ekonomik darbe aldı. Enerji arzının azalması, üretim maliyetlerinin artmasına sebep olurken, Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) raporuna göre İran'daki çatışma, tarihte kaydedilen en büyük petrol arz kesintilerinden birini tetikledi.

Asya-Pasifik Bölgesi Enerji Krizinden En Çok Etkilenenler Arasında

Germany Trade & Invest (GTAI) verileri, Hürmüz Boğazı'nın fiili olarak kapanmasının özellikle Asya ülkelerini ağır şekilde vurduğunu vurguluyor. Bölgenin petrol ve gaz ithalatının yaklaşık %90’ı Körfez bölgesine bağımlı. Bu durum artan enerji fiyatları ve enerji arzında meydana gelen darboğazlarla kendini hissettiriyor.

Öte yandan Çin, Rusya’ya boru hattı bağlantıları ve büyük enerji rezervleri nedeniyle Körfez ülkelerine olan bağımlılığı sınırlı tutabiliyor. Ancak diğer Uzak Doğu ülkeleri, petrol ve doğal gaz tedarikinde ciddi sorunlarla karşı karşıya kaldı.

Tedarik Zinciri Bozulmaları ve Sanayi Üretimine Etkileri

IMF’nin değerlendirmelerine göre, savaş nedeniyle tanker ve konteyner gemilerinin rotaları değişirken, Körfez havalimanlarında aktarmalı uçuşlarda aksaklıklar yaşanıyor. Bu gelişmeler navlun ve sigorta maliyetlerinin artmasına yol açarken, teslimat sürelerini de uzatıyor. En fazla etkilenenler arasında Asya-Pasifik bölgesinde gübre hammaddeleri, plastik üretimi için gerekli malzemeler ve çip endüstrisi için hayati öneme sahip helyum gazı bulunuyor.

Modern elektronik cihazlar ve otomotiv üretimi için vazgeçilmez olan yarı iletkenler, Tayvan, Çin ve Güney Kore'deki çip üretim merkezlerinden sağlanıyor. PwC’den uzmanlar, Katar’dan gaz akışının kesilmesi halinde Tayvan’da enerji kısıtlamalarının yaşanabileceğine dikkat çekiyor.

Gıda Üretimi ve Tedarik Zincirlerindeki Kesintilerin Küresel Sonuçları

Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan üre, amonyak, fosfat gibi gübre hammaddelerinin ve kükürt gibi kimyasal ham maddelerin küresel pazarlara erişiminde sorunlar yaşanıyor. Bu nedenle gübre fiyatları dünya genelinde yıl başından itibaren %30-40 arasında artış kaydetti. Avrupa kendi gübre üretim kapasitesine sahip olsa da uzun süreli savaşın doğal gaz fiyatlarını yükselteceği ve bunun gıda fiyatlarına yansıyacağı öngörülüyor.

Düşük gelirli ülkelerde hane halklarının gelirlerinin önemli bir kısmını oluşturan gıda ve enerji fiyatları, özellikle Afrika ve Ortadoğu’da yoksul nüfusu ağır etkiliyor. Avrupa’da ise enerji fiyatlarındaki artışlar yaşam maliyetlerini önemli ölçüde artıracak.

Uluslararası Öngörüler: Küresel Ekonomi Durgunluğa Yaklaşıyor

OECD’nin tahminlerine göre, küresel gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) 2026’da %2,9, 2027’de %3 seviyesinde hafif bir yükseliş gösterecek. Ancak bu büyüme, enerji piyasasındaki sorunların geçici olduğu varsayımıyla sınırlı. Enflasyon oranlarının 2026’da %4 seviyesinde olması öngörülmekte, bu oran önceki tahminlere kıyasla yüksek kabul ediliyor. ABD ve Euro Bölgesi için öngörülen büyüme oranları ise artırılamayan enerji maliyetleri nedeniyle sınırlı kalıyor.

Özellikle Körfez ülkelerinde savaşın etkileri nedeniyle ilk yarıda resesyon beklenirken, Suudi Arabistan, Umman, Katar gibi ülkelerde büyüme beklentileri ciddi oranda aşağı çekildi.

Almanya Ekonomisinde Enerji Krizinin Etkileri Gözle Görülür Hale Geliyor

Almanya ekonomisi, savaşın enerji fiyatlarına etkisiyle büyüme tahminlerini önemli ölçüde düşürdü. Ülke ekonomisi için 2026’da sadece %0,6 büyüme öngörülüyor, önceki tahminlerin yarısından az. Aynı zamanda enflasyonun %2,8 oranında devam edeceği beklenirken, Mart 2024’de enflasyon oranının %2,7’ye ulaşması endişeleri artırdı. Almanya Merkez Bankası, önümüzdeki dönemde enflasyonun %3 düzeyine çıkabileceği uyarısında bulundu.

Ifo Anketi: Almanya’daki Şirketler Savaştan Kaynaklı Ekonomik Risklerden Kaygılı

Ifo Enstitüsü’nün araştırmasına göre, Almanya’daki sanayi şirketlerinin %90’ı yüksek enerji maliyetleri ve lojistik sorunlar nedeniyle olumsuz etkileneceğini düşünüyor. Şirketlerin üçte birinden fazlası deniz yolu kısıtlamalarından ve hammadde sıkıntılarından çekiniyor, %16’sı ise havayolu taşımacılığındaki sorunlara dikkat çekiyor.

Firma yetkilileri navlun ücretleri, sigorta primleri ve ödeme risklerindeki belirsizlikler nedeniyle operasyonel problemlerin büyümeye devam edeceğini belirtirken, Ifo Enstitüsü Başkanı Klaus Wohlrabe, bu belirsizliklerin şirketler üzerinde artan ekonomik yük oluşturacağını aktarıyor.