ABD-İsrail-İran Savaşında Kritik Ateşkes Görüşmeleri Öncesi Lübnan Gerilimi ve Diplomatik Çelişkiler

ABD-İran Arasında Pakistan’da Kalıcı Ateşkes Görüşmeleri Başlıyor

28 Şubat’ta başlayan ve 8 Nisan’da geçici ateşkesle duraklayan ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışmada, taraflar Pakistan’da kalıcı ateşkes için görüşme planları yapıyor. Tahran ve Washington, Pakistan’da bir araya gelmeyi kabul ederken, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları ve tarafların karşılıklı taleplerindeki büyük farklılıklar sürecin kırılganlığını artırıyor.

Görüşmelere İslamabad Ev Sahipliği Yapacak

11 Nisan’da gerçekleşmesi planlanan görüşmelerde İran heyetine Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf başkanlık edecek, ABD’yi ise Başkan Yardımcısı James David Vance temsil edecek. Toplantıların temel amacı geçici ateşkesi kalıcı hale getirmek olsa da, tarafların sunduğu metinler ve sahadaki uygulamalar görüşmelerin zor geçeceğine işaret ediyor.

Trump’ın 15 Maddelik Teklifi ve İran’ın 10 Maddelik Yanıtı

ABD Başkanı Donald Trump, savaşı sona erdirmek amacıyla sert koşullar içeren 15 maddelik bir çözüm paketi sundu. Bu teklifler; İran’ın nükleer programının tamamen durdurulması, uranyum stoklarının yurt dışına taşınması, balistik füze geliştirme faaliyetlerinin sınırlandırılması ve Hürmüz Boğazı’nın ücretsiz kullanıma açılmasını içeriyor. Ancak Tahran yönetimi bu şartları egemenliğe açık bir saldırı olarak değerlendirip reddetti.

İran, buna karşılık kendi 10 maddelik karşı teklifini hazırladı. Bu taslakta, topraklarına yönelik saldırılara son verilmesi, yaptırımların kaldırılması, sivil nükleer programının tanınması, donmuş varlıkların iadesi ve tazminatlar gibi talepler yer alıyor. Ayrıca Hürmüz Boğazı için yeni geçiş protokolü önerisi de sunuldu ve bölgedeki ticaret geçişlerinden geçiş ücreti alınması gündeme geldi.

ABD’den İran’ın Teklifine Karşı Çelişkili Mesajlar

Trump, İran’ın 10 maddelik önerisini ilk etapta “mantıklı ve görüşülebilir” olarak değerlendirerek barış umutlarını artırdı ancak Başkan Yardımcısı Vance ve Beyaz Saray sözcülüğü bu durumu yalanlayarak teklifin kabul edilemez olduğunu savundu. Bu çelişkili açıklamalar, görüşmelerin önünü karartırken diplomasi sürecinde belirsizlik yarattı.

Lübnan Ateşkese Dahil Edilmeli Mi? Tartışmaları

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ateşkesin Lübnan dahil tüm bölgede geçerli olacağını duyurdu fakat ABD cephesinden Başkan Yardımcısı Vance tarafından hemen yalanlandı. İsrail’in Lübnan’a saldırıları ateşkes kapsamı dışı tutuldu. Trump ise İsrail Başbakanı Netanyahu’nun baskısının ardından Lübnan’ın ateşkes kapsamına alınmayacağını açıkladı.

İran ve birçok uluslararası aktör ateşkesin bölgesel kapsamda, öncelikle Lübnan’ı da kapsaması gerektiğini savunuyor. Buna karşın İsrail’in devam eden saldırıları ve ABD içindeki farklı yaklaşımlar süreci zorlaştırıyor.

İsrail Saldırıları ve Diplomasi Sürecinin Geleceği

Tahran yönetimi, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını ateşkesin ihlali olarak değerlendiriyor ve bu durumun müzakereleri anlamsız kılabileceği uyarısında bulunuyor. Meclis Başkanı Kalibaf da ateşkesin kapsayıcı olmasını, ihlallerin “güçlü tepkiler”le karşılanacağını belirterek ABD’ye ateşi söndürme çağrısı yaptı.

11 Nisan’da yapılacak İslamabad görüşmeleri, bölgedeki çatışmalar ve diplomatik çelişkiler göz önüne alındığında kritik bir dönemeç olarak değerlendiriliyor. Ancak İsrail’in Lübnan’a devam eden saldırıları ve ABD tarafındaki kararsızlıklar, kalıcı barışın önündeki en büyük engeller olmaya devam ediyor.