ABD-İsrail’in İran Saldırıları Emtia Piyasasında Sert Dalgalanmalara Yol Açtı

ABD ve İsrail’in İran’a Yönelik Saldırıları Emtia Piyasasında Ayrışma Yarattı

Mart ayında ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı saldırılar, küresel emtia piyasasında ürün bazlı farklılaşmaları beraberinde getirdi. Bu jeopolitik risklerin etkisiyle petrol, doğal gaz, alüminyum ve bazı tarım ürünlerinde ciddi fiyat artışları yaşanırken, değerli metaller ve baz metaller üzerinde ise satış baskısı oluştu.

Enerji Ürünlerinde Tarihi Fiyat Artışları

Brent petrolün varil fiyatı, 27 Şubat’tan itibaren %31,4 yükselerek 94,3 dolar seviyelerine ulaşırken, Haziran 2022’den bu yana en yüksek noktasına çıktı. Aynı dönemde doğal gaz kontratları özellikle Avrupa’da %69 oranında artış gösterdi. Bölgedeki lojistik sorunlar ve İran saldırıları, enerji arzında kesintilere neden olarak maliyet enflasyonunu tetikledi ve merkez bankalarının temkinli para politikaları izlenmesine sebep oldu.

Tarım Ürünlerinde Fiyatlar Yükseliyor

Hürmüz Boğazı’ndaki lojistik engeller mısır ve pirinç gibi tarım ürünlerinde arz endişelerini artırdı. Chicago Ticaret Borsasında mısır ve pirinç fiyatları %2’nin üzerinde artış gösterirken, buğday ve soya fasulyesi fiyatları çeşitli faktörlerle hafif geriledi. Özellikle biyoyakıt talebinin güçlenmesi mısır fiyatlarını destekledi.

Değerli ve Baz Metallerde Satış Baskısı

ABD Dolarının güçlenmesi ve Fed’in faiz indirimine gitmeme olasılığı değerli metaller üzerinde sert satış baskısına yol açtı. Altın, gümüş, platin ve paladyum fiyatları Mart ayı içinde %13’ten fazla düşüş kaydetti. Baz metallerde bakır, nikel, kurşun ve çinko fiyatları düşerken, sadece alüminyum pozitif ayrıştı. Bölgedeki üretim kesintileri alüminyum arzını tehdit ederken, küresel ekonomik aktivitenin zarar görebileceği beklentisi talebi sınırladı.

Orta Doğu’daki Kriz Küresel Arzı Tehdit Ediyor

Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Rahmi İncekara, Orta Doğu’daki savaş ortamının günlük petrol arzında 11 milyon varillik kesinti yarattığını belirtti. İran’ın sevkiyatları sınırlı düşüş gösterirken, diğer bölge ihracatçıları %95’in üzerinde azalma yaşadı. Suudi Arabistan alternatif boru hattı güzergahlarına yönelirken, Birleşik Arap Emirlikleri kısmi alternatif nakliye yolları kullanabiliyor.

Petrol Fiyatlarında Yüksek Risk ve Gelecek Senaryoları

ABD Başkanı’nın enerji altyapısına saldırıyı ertelemesiyle fiyatlarda kısa süreli gevşeme gözlense de karşılıklı saldırılar risk algısını artırdı ve savaş öncesine kıyasla petrol fiyatları %50 civarında yükseldi. Goldman Sachs gibi önde gelen kurumlar, petrol arzındaki kesintilerin 6 hafta sürecek azalış ve ardından toparlanma senaryosuyla arz kaybının günlük 17 milyon varile ulaşabileceğini öngörüyor. Uluslararası analizler, fiyatların kısa vadede varil başına 200 dolara kadar çıkabileceğine işaret ediyor.