ABD ve İsrail’in İran’a Saldırıları Emtia Piyasasını Sarsıyor: Petrol, Doğal Gaz ve Tarım Ürünlerinde Sert Artışlar

ABD ve İsrail’in İran’a Yönelik Saldırıları Emtia Piyasasında Sert Dalgalanma Yarattı

ABD ve İsrail'in İran'a gerçekleştirdiği saldırıların ardından emtia fiyatlarında önemli değişiklikler meydana geldi. Özellikle petrol, doğal gaz, alüminyum ve tarım ürünlerinde hızlı yükselişler yaşanırken, değerli metallerin çoğunda ise düşüş gözlendi. Bu dalgalanmalar, Orta Doğu kaynaklı jeopolitik gerilimlerin piyasalarda belirsizlik yaratması nedeniyle ortaya çıktı.

Petrol ve Doğal Gaz Fiyatlarında Rekor Artışlar

28 Şubat’tan itibaren geçen 10 günlük sürede ABD ve İsrail saldırıları, nakliye sektöründe yaşanan aksamalar ve arz endişelerinin artmasına neden oldu. Bu süreçte özellikle petrol ve doğal gaz fiyatları önemli ölçüde yükseldi. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması, dünya enerji arzında kritik bir darboğaza yol açarak su yollarındaki sevkiyatları engelledi ve petrol fiyatlarında sert artışlara sebep oldu.

Brent petrolün varil fiyatı, saldırıların ardından yüzde 56,6 artış göstererek 114,3 dolar seviyesine yükselerek Haziran 2022’den bu yana en yüksek noktasına ulaştı. Analistler, bu fiyat seviyelerinin en son Rusya-Ukrayna savaşının ilk dönemlerinde görüldüğünü belirtti. Ayrıca New York Ticaret Borsası’nda işlem gören doğal gaz fiyatları da yüzde 18,3 artışla 3,4 dolara kadar tırmandı.

Tarım Ürünleri ve Metal Piyasasında Arz Endişeleri ve Fiyat Hareketleri

Hürmüz Boğazı'nın kapanması lojistik sorunları yaratırken, bu durum tarım ürünleri fiyatlarında da yükselişe neden oldu. Chicago Ticaret Borsası'nda buğday, soya fasulyesi ve mısır fiyatları sırasıyla yüzde 8,5, 5,4 ve 6,1 oranında artış gösterdi. Yükselen petrol fiyatları, biyoyakıt talebinin artmasına bağlı olarak soya ve mısır fiyatlarını destekledi. Ayrıca tahıl grubundaki arz endişeleri Orta Doğu’daki ithalat sorunlarından kaynaklanıyor.

Alüminyum fiyatları da bu dönemde yüzde 12,7 yükselerek 1,6 dolar seviyesine çıkarken, bakır fiyatlarında yüzde 6,8’lik bir düşüş gerçekleşti. Katar ve Bahreyn’de alüminyum üreticilerinin üretimi durdurması, küresel arzda daralmaya yol açtı. Orta Doğu'nun dünya alüminyum üretiminin yaklaşık yüzde 9’unu sağlıyor olması, piyasalardaki arz açığının büyüyeceği öngörüsünü güçlendirdi.

Değerli Metallerde Sert Düşüşler

Öte yandan, değerli metallerde önemli fiyat gerilemeleri yaşandı. Altın ons fiyatı yüzde 3,2 düşüşle 5.097 dolara geriledi, gümüş yüzde 11, platin yüzde 10,7 ve paladyum ise yüzde 11,7 oranında değer kaybetti. Bu düşüşlerin temel sebepleri arasında ABD Merkez Bankası'nın faiz politikalarında değişiklik beklentisinin ötelenmesi, doların güçlenmesi ve artan enflasyonist baskılar yer aldı.

Ayrıca Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarını finanse etmek amacıyla altın satışına gitmesi de altın fiyatlarındaki düşüşü destekleyen diğer önemli bir faktör oldu.

Irak Petrol Üretiminde Kritik Düşüşler

Irak Petrol Bakanlığı yetkilileri, saldırılar nedeniyle ülke petrol üretiminin yaklaşık yüzde 60 azaldığını, günlük üretimin 3,3 milyon varilden 1,3 milyon varile gerilediğini açıkladı. Özellikle Basra vilayeti yakınlarındaki Bercisiye petrol bölgesine yapılan insansız hava aracı saldırıları bölgede lojistik ve depolama alanlarında hasar oluşturdu, ancak petrol üretim tesisleri bu saldırılardan etkilenmedi.

Irak, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının ihracatı olumsuz etkilemesi nedeniyle 3 Mart’ta ham petrol üretimini azaltacağını duyurmuştu. Bu gelişmeler, küresel petrol arzında ciddi risklerin devam ettiği sinyalini vermektedir.

Sonuç ve Piyasa Beklentileri

Geopolitik risklerin yükselmesi, enerji ve emtia fiyatlarında sert dalgalanmalara yol açarken, maliyet kaynaklı enflasyonist baskılar merkez bankalarının temkinli para politikaları izleyebileceği beklentilerini artırdı. Bu durum, piyasalarda yüksek fiyatların orta ve uzun vadede devam edebileceğine işaret ediyor ve dünya genelindeki tüketiciler ile işletmelerin daha yüksek enerji maliyetleriyle karşılaşma riskinin sürdüğünü göstermektedir.