ABD ve İsrail’in İran’a Yönelik Saldırıları Uluslararası Hukuku Nasıl İhlal Ediyor?

ABD ve İsrail’in İran’a Yönelik Saldırıları Uluslararası Hukuku Nasıl İhlal Ediyor?

Uzmanlar, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarında okul, hastane ve diğer sivil altyapıların hedef alınmasının uluslararası insancıl hukuka aykırı olduğunu belirtiyor. Uluslararası insancıl hukuk, silahlı çatışma dönemlerinde sivillerin ve sivil yerlerin korunmasını sağlamak için taraflara ayrım yapma, orantılı güç kullanımı ve gereksiz acıdan kaçınma yükümlülüğü getiriyor.

Saldırılarda Siviller ve Sivil Altyapının Durumu

28 Şubat’ta ABD ve İsrail tarafından İran’ın Hürmüzgan eyaletindeki Minab kentinde bir kız ilkokuluna düzenlenen saldırıda 153 öğrenci ve öğretmen hayatını kaybetti. Aynı gün gerçekleşen diğer saldırılarda Tahran’daki önemli kamu alanları, polis binaları ve çok sayıda hastane hasar gördü. Bu olaylar, uluslararası hukuk açısından kapsamlı bir değerlendirmeyi gerektiriyor.

Uzmanların Hukuki Değerlendirmeleri

Norveç İnsan Hakları Merkezi’nden Prof. Gentian Zyberi, okulda meydana gelen yüksek can kaybının uluslararası insancıl hukukun açık ihlali olduğunu vurguladı. ABD ve İsrail'in tüm operasyonlarda sivilleri koruma yükümlülüğüne sahip olduğunu ve bu yükümlülüğün ihlal edildiğini ifade etti.

Londra Queen Mary Üniversitesi’nden Prof. Neve Gordon, sivillerin ve sivil nesnelerin hedef alınmasının yasa dışı olduğunu belirtti. Gordon, "Tesadüfi zarar" savunmasının ancak saldırının askeri hedefe yönelik olması ve zarar-orantı ilkesine uyulması durumunda geçerli olabileceğini açıkladı.

York Üniversitesi’nden Prof. Heidi Matthews ise uluslararası insancıl hukukun sivillerin her koşulda doğrudan saldırılardan korunmasını şart koştuğunu, ayrıca sivillere verilen zararın askeri kazançla orantılı olması gerektiğini ifade etti. Matthews, hastanelere yönelik saldırıların ise “özel koruma” altında olduğunu belirtti ve saldırı öncesinde makul uyarıların yapılmasının zorunlu olduğunu ekledi.

İran Lideri Ali Hamaney'in Hedef Alınması ve Uluslararası Hukuk

Saldırılarda, İran lideri Ali Hamaney ve diğer üst düzey yetkililerin öldürülmesi de uluslararası hukukta tartışma yaratan hususlar arasında yer alıyor. Uzmanlar, Hamaney’in suikastının Birleşmiş Milletler Şartı ve genel uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirtiyor. Ayrıca, İranlı politikacıların meşru askeri hedef olarak kabul edilmediği, bu tür saldırıların muhtemel savaş suçu teşkil ettiği değerlendiriliyor.

Çatışmaların Çözümünde Müzakerenin Önemi

Irak'ın nükleer programı ile ilgili olarak uzun süredir devam eden uluslararası tartışmalar devam ederken, uzmanlar askeri müdahaleler yerine diplomatik müzakere yolunun tercih edilmesi gerektiğini savunuyor. 2015’te imzalanan JCPOA anlaşmasının denetim mekanizmalarının varlığına rağmen ABD'nin 2018’de anlaşmadan çekilmesi ve İran’ın 2025'te anlaşmayı feshetmesi süreci daha da karmaşık hale getirdi. Bu nedenle gerilimin azaltılması ve sorunun müzakere ile çözülmesi uluslararası hukuk açısından büyük önem taşıyor.