ABD ve İsrail’in İran’a Yönelik Saldırılarında Yapay Zeka Kullanımı ve İnsan Unsurunun Azalması Endişeleri

ABD ve İsrail’in İran’a Yönelik Askeri Operasyonlarında Yapay Zeka Uygulamaları

ABD ve İsrail, İran’a düzenledikleri saldırıların planlanması ve uygulanması süreçlerinde yapay zeka teknolojilerini yoğun biçimde kullanıyor. ABD merkezli teknoloji şirketi Anthropic’in geliştirdiği ve "Claude" olarak bilinen yapay zeka modeli, büyük veri kaynaklarını hızla analiz ederek hedeflerin belirlenmesini ve saldırı kararlarının alınmasını sağlıyor. Bu gelişmeyle birlikte insan faktörünün karar alma sürecindeki rolü giderek azalıyor.

Yapay Zeka Teknolojisinin Hedef Belirlemedeki Rolü ve Riskler

Claude gibi yapay zeka destekli sistemler, insansız hava aracı görüntüleri, iletişim dinlemeleri ve insan istihbaratı gibi farklı kaynaklardan elde edilen karmaşık verileri saniyeler içinde değerlendirerek potansiyel saldırı hedeflerini tespit ediyor ve saldırı seçenekleri geliştiriyor. Bu teknoloji, askeri operasyonlarda "öldürme zinciri" olarak tanımlanan hedefleme ve saldırı sürecini önemli ölçüde kısaltıyor. Ancak, bu hız insan denetiminin azalması nedeniyle hukuki sorumlulukların ve sivillerin korunması gereksinimlerinin göz ardı edilme riskini artırıyor.

Uluslararası Hukuk Açısından Yapay Zeka ve İnsan Faktörü

Toronto Üniversitesi Uluslararası Hukuk Profesörü Heidi Matthews, yapay zekanın askeri operasyonlarda hedef belirlemede kullanılmasının uluslararası insancıl hukuk ve insan hakları açısından ciddi kaygıları beraberinde getirdiğini dile getiriyor. Matthews’a göre, uluslararası hukukta taraflar siviller ile savaşan unsurları açıkça ayırmak zorundadır ve hedef belirleme süreçlerinde doğrulama, orantılılık ve sivillerin korunması için kaçabilecekleri süre tanınması gibi yükümlülükler vardır.

Makinelerin karar alma süreçlerinde giderek daha fazla rol alması, insan unsurunun yok olmamakla birlikte güçlükle hissedilir derecede azalmasına neden oluyor. Bu durum, saldırı öncesindeki incelemelerde hatalara neden olabilecek ve sivillerin zarar görme riskini artırabilecektir.

İran’da Yapay Zeka Destekli Hedeflemenin Yaratabileceği Tehlikeler

Matthews, İran’ın Minab kentinde gerçekleşen ve 150’den fazla kişinin ölümüne yol açan kız ilköğretim okuluna saldırının ardından yapay zekanın hedefleme süreçlerinde rol oynayıp oynamadığının araştırılması gerektiğini vurguluyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarında yapay zeka tabanlı sistemlerin yaygın biçimde kullanılıyor olduğuna dikkat çeken Matthews, bu teknolojinin hedef seçimi ve önceliklendirmede hata yapma olasılığının olduğu ve bunun sivil kayıplar ile sonuçlanmasının ciddi hukukî sorunlara yol açabileceğini ifade ediyor.

Gazze Operasyonlarında Yapay Zeka ve İkincil Hasarlar

Matthews ayrıca İsrail ordusunun Gazze’de hedef tespitinde "Lavender" ve "Where's Daddy" gibi yapay zeka sistemlerini kullandığını belirterek, bu teknolojilerin savaşan unsurları belirleyip evlerine girdiklerinde hedef alma amacı taşıdığını aktarıyor. Söz konusu sistemlerin teknik hatalar yapabilmesi ve sonuçta aile üyeleri ile sivillerin zarar görmesi, uluslararası insancıl hukuk açısından önemli sorunlara sebebiyet vermektedir. Ayrıca, yapay zekanın orantılılık değerlendirmesini zorlaştırması sivil kayıpların artmasına yol açabilir.

Yapay Zeka ve Dezenformasyonun Yaygınlaşması

Matthews, yapay zekanın yalnızca askeri operasyonlarda değil, aynı zamanda yanlış bilgi ve sahte haberlerin yayılmasında da etkili olduğuna dikkat çekiyor. Minab saldırısının ardından sosyal medyada yayılan görüntüler ve verilerin yapay zeka tarafından yanlış değerlendirildiği durumların kamuoyunda dezenformasyona zemin hazırladığı belirtiliyor. Bu durum, savaş suçlarının araştırılması ve gerçeklerin ortaya konması süreçlerini olumsuz etkileyebilir. Matthews, yanlış bilgi yayılmasının doğruluk kavramını ortadan kaldırarak gerçekliğin ciddi zarar gördüğünü ifade ediyor.

Sonuç ve Politikaların Gerekliliği

Yapay zekanın askerî alanlarda giderek yaygınlaşması, yaşam ve ölüm kararlarının makinelere devredilmesi konusundaki politika tartışmalarını zorunlu hale getirmiştir. İnsan denetiminin azalmasıyla birlikte uluslararası insancıl hukuk ve insan haklarına uygunluğun sağlanması daha da güçleşmektedir. Bu sebeple, yapay zekanın askeri operasyonlarda kullanımına ilişkin etik, hukuki ve teknik önlemlerin geliştirilmesi ve şeffaf soruşturmaların yapılması elzemdir.