AB’de El Sanatları ve Endüstriyel Ürünlere Coğrafi İşaret Koruması Genişletildi

Avrupa Birliği’nde Coğrafi İşaret Koruması Kapsamı Artıyor

Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Birliği Konseyi’nin kabul ettiği 2023/2411 sayılı tüzük ile coğrafi işaret koruması sistemi 1 Aralık 2025 tarihinden itibaren genişletilerek yürürlüğe girdi. Bu yeni düzenlemeyle birlikte, daha önce sadece tarım ve gıda ürünlerine uygulanan coğrafi işaret sistemi, el sanatları ve endüstriyel ürünleri de kapsayacak şekilde yenilendi.

Yeni Düzenlemenin Getirdiği Kapsam ve Fırsatlar

AB düzeyinde coğrafi işaret alanında yapılan bu değişiklikle, el emeğinin ön planda olduğu özgün ürünler ile standart üretim yöntemleriyle hazırlanan endüstriyel ürünler artık tescil ve korunma imkanına sahip olacak. Bu doğrultuda doğal taş, ahşap ürünler, mücevherat, tekstil ve danteller, cam-porselen, deri ürünleri ile çatal-bıçak gibi çeşitlilik gösteren zanaat ürünleri koruma kapsamına dahil edildi.

Uygulamanın Yürütülmesi ve Başvuru Süreci

Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi (EUIPO), coğrafi işaret tescil süreçlerini, başvuru incelemelerini, itiraz ve iptal değerlendirmelerini yönetmekle sorumludur. Başvurular, EUIPO’nun çevrimiçi platformu olan "GIportal" üzerinden yapılmaktadır. Başvurular yaklaşık altı ay süren bir inceleme sürecinden geçerek uygun bulunursa resmi olarak yayımlanır ve üç ay itiraza açık tutulur.

Coğrafi İşaret Tescilinde Aranan Şartlar

Bir ürünün AB'de coğrafi işaret olarak tescillenebilmesi için, öncelikle ürünün belirli bir coğrafi kökene dayanması gerekmektedir. Bu ürünlerin kalitesi ya da ünü, ilgili coğrafi bölgeyle doğrudan bağlantılı olmalı ve üretim aşamalarından en az biri bu bölgede gerçekleştirilmelidir. Başvurular genel olarak üretici grupları tarafından yapılmakla birlikte, bazı durumlarda tek bir üreticinin başvuru yapabilmesi de mümkün olmaktadır.

Uluslararası Boyut ve Türkiye İçin Önemi

AB üyesi olmayan ülkelerden gelen başvurularda 1.500 avro başvuru ücreti alınmaktadır. Coğrafi işaret korumasının genişletilmesi, geleneksel üretim tekniklerine sahip ve belirli bölgelerle özdeşleşmiş ürünlerin uluslararası arenada korunmasını ve tanıtımını güçlendirecektir. Türkiye gibi coğrafi işaretli el sanatları ve endüstriyel ürünlere sahip ülkeler için bu sistem yeni fırsatlar yaratacaktır.