Afşin-Elbistan Termik Santralleri: 40 Yıllık Çevre Felaketi ve Sağlık Krizi Derinleşiyor

Afşin-Elbistan’da Termik Santrallerin Yarattığı Çevresel ve Sağlık Sorunları

Afşin-Elbistan bölgesinde 40 yılı aşkın süredir faaliyet gösteren termik santraller, bölgedeki ekolojik dengenin bozulmasına ve ciddi sağlık problemlerine yol açtı. Bölge sakinlerinin ifadeleri, artan kanser vakaları ve solunum rahatsızlıkları gibi hastalıkların termik santrallerin etkisiyle doğrudan ilişkilendirildiğini ortaya koyuyor. Yaşanan kirlilik, özellikle düşük gelirli halkın bölgede kalmasına neden olurken üst gelir grubundaki birçok kişi ise göç etmek zorunda kaldı.

Termik Santrallerin Tarihçesi ve Kapasite Artışı

Afşin-Elbistan A Termik Santrali 1984 yılında kurulduktan sonra, 2006 yılında B ünitesi ile genişletildi ve bölge Türkiye’nin en büyük enerji üretim alanlarından biri haline geldi. 2018 yılında işletme hakkı Çelikler Holding'e 20 yıl süreyle devredildi. Ancak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 27 Aralık 2024 tarihinde iki yeni ünitenin yapımı için olumlu ÇED kararı verse de bilirkişi raporları bu kararın çevre ve sağlığa zarar verdiği gerekçesiyle uygun olmadığını ortaya koydu.

Yeni Ünitelerin Halk Sağlığı Üzerindeki Tehlikeleri

Temiz Hava Hakkı Platformu tarafından hazırlanan rapora göre, eklenen iki yeni ünite işletmeye alındığında, sadece ilk yıl 42 ölüm ve 17 bin iş günü kaybı meydana gelecek. Projenin ömrü boyunca ise yaklaşık 2 bin 268 kişinin hayatını kaybetmesine ve 2,6 milyar dolarlık sağlık maliyetine yol açması bekleniyor. Bu maliyet, 29 adet 500 yatak kapasiteli hastanenin inşa maliyetine eş değerdir.

Çoğulhan Mahallesi’nde Yaşanan Nüfus ve Sağlık Krizi

Termik santrallerin tam merkezinde bulunan Çoğulhan Mahallesi, geçmişte 10 bini aşkın nüfusuyla canlı bir yerleşim yeri iken bugün nüfusu 817’ye kadar düşmüş, adeta hayalet bir kasabaya dönüşmüştür. Bölge sakinleri, atmosferdeki azotdioksit ve kükürtdioksit gazlarının yarattığı kronik sağlık problemlerinden yakınırken, birçok ailede kanser ve solunum yolu hastalıkları sık görülmektedir.

Bölge Halkının Tanıklıkları ve Sağlık Sorunları

Çoğulhan’da doğup büyüyen Yusuf Kuzu, özellikle kanser ve astım gibi hastalıkların yaygın olduğunu belirterek, “Kül, hastalık, kanser ne ararsan var” ifadeleriyle mevcut durumu özetliyor. Yıllardır termik santralin neden olduğu çevresel kirliliğin etkisiyle mücadele eden vatandaşlar, devlet yetkililerinden çözüm bekliyor. Mahalledeki sağlık sorunlarının teşhisi bile, “Afşin” adının anılmasıyla uzmanlar tarafından hemen yapılabiliyor.

Termik Santralin Teknik Durumu ve Sosyoekonomik Etkileri

Santralde uzun yıllar çalışan Alpay Gözükara, tesisin ulaşmış olduğu kullanım ömrünün sonuna geldiğini ve acilen kapatılması gerektiğini ifade ediyor. Ek olarak, santralin çalıştığı dönemde bölgede ekonomik beklentilerin yüksek tutulduğu ancak sağlık ve çevresel maliyetlerin göz ardı edildiği belirtiliyor. Bu durum, bölgedeki alt sosyoekonomik tabakaların uzun vadeli zararlarla karşı karşıya kalmasına neden olmuştur.

Ekolojik Kırım ve Doğal Hayatın Yok Oluşu

Elbistan Hayatı ve Doğayı Koruma Platformu temsilcisi Mehmet Dalkanat’ın aktardığına göre, santralin yeraltı su kaynaklarını aşırı kullanması sonucu nehir ve pınarların debisi düştü, su ekosistemi büyük zarar gördü. Bölgedeki yaban hayatı azaldı, göçmen kuşlar ve yerel su samurları gibi türlerin sayısı hızla azaldı. Bu çevresel tahribat, bölgenin doğal dengesini olumsuz etkiledi.

Kanser Vakalarının Yaygınlığı ve Sosyal Sorunlar

Cuma Binboğa adlı bölge sakini, ailesinde ve komşularında sık görülen kanser vakalarına dikkat çekiyor. 5 yaşındaki oğlunun lösemi teşhisi alması ve civar illerdeki onkoloji merkezlerinin dolup taşması, termik santralin sağlık üzerindeki yıkıcı etkisini gözler önüne seriyor. Binboğa, santrallerin hızla genişletilmesine tepkili olup bölgenin yeterince sahiplenilmediğini vurguluyor.

Afşin-Elbistan termik santrallerinin yarattığı çevresel ve sağlık krizleri, bölge halkının yaşam kalitesini düşürmekte ve uzun vadeli sosyoekonomik sorunları derinleştirmektedir. Yetkililerin ve kamu kurumlarının bu sorunlara acilen müdahale etmesi büyük önem taşımaktadır.