AİHM ve AYM Kararlarının Uygulanmaması Türkiye’de Yargı Güvenini Derinden Sarsıyor

AİHM ve AYM Kararlarının Uygulanmaması Yargı Sisteminde Derin Kriz Yaratıyor

CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu, Adalet Bakanı Akın Gürlek’e Türkiye’de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarının uygulanma durumu ile ilgili TBMM’ye kapsamlı bir soru önergesi sundu. Tanrıkulu, bu önerge ile yargı sisteminde yaşanan yapısal sorunları ve hukuk devleti ilkesinin zarar görmesine neden olan gelişmeleri yakından gündeme taşıdı.

Yargı Kararlarının Uygulanmaması ve Doğurduğu Yapısal Sorunlar

Tanrıkulu’nun vurguladığı önemli bir husus, AİHM tarafından Türkiye aleyhine verilen ihlal kararlarının ne kadarının süresi içinde hayata geçirildiği sorusudur. Aynı zamanda, Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvurularla ilgili verdiği kararların alt derece mahkemeleri tarafından dikkate alınmaması durumunda Bakanlık tarafından herhangi bir idari ya da disiplin mekanizmasının devreye sokulup sokulmadığı mercek altına alınıyor. Bu anlamda, yargı kararlarının uygulanmaması, sadece bireysel hakların ihlal edilmesiyle kalmayıp, aynı zamanda hukuk düzeninde normlar hiyerarşisinin fiilen geçersiz hale gelmesine yol açmaktadır.

Uzun Tutukluluk ve Keyfi Uygulamalar Adil Yargılanma Hakkını Tehdit Ediyor

Tutuklama tedbirinin ceza adalet sistemi içinde istisnai olmaktan çıkması, kişilerin özgürlük ve güvenlik haklarının doğrudan ihlal edilmesine sebep olmaktadır. Ayrıca, uzun tutukluluk süreleri, adil yargılanma hakkının önündeki en büyük engellerden biri haline gelmiştir. Adalet sistemindeki savunma makamının güçsüzleşmesi ile avukatlık mesleğine yönelik baskılar, yargının sağlıklı işletilmesini engelleyen diğer önemli unsurlardır. Tüm bu hususlar, Türkiye’de yargıya olan toplumsal güvenin ciddi şekilde aşınmasına yol açmaktadır.

Yargı Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı İçin Reform Gerekliliği

Tanrıkulu, AİHM ve AYM kararlarının neden uygulanmadığı ve alt derece mahkemelerinin bu kararlara aykırı hareket etmelerine göz yumulmasının gerekçelerini sormakta; bununla birlikte tutuklama tedbirlerinin istisnai olmaktan çıkarak yaygınlaşmasının nedenlerinin açıklığa kavuşturulmasını istemektedir. Uzun tutukluluk sorununa karşı neden etkin bir çözüm üretilmediği ve yargı bağımsızlığını güçlendirecek kapsamlı reformların neden hayata geçirilmediği soruları da önergesinde yer alıyor. CHP’li yetkili, hukuk devleti ilkesinin yeniden tesis edilmesi için derhal ve eksiksiz reformlar yapılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Somut Adımlar ve Eylem Planlarının Beklentisi

Önergede, Bakanlığa yöneltilen sorular arasında AİHM ve AYM kararlarının uygulanmamasına ilişkin yapısal sorunların giderilmesine dair hazırlanan bir eylem planının olup olmadığı, tutuklama kararlarında AİHM içtihatlarına uyum denetimi yapılıp yapılmadığı ve uzun tutukluluk sürelerine karşı bir reform planı bulunup bulunmadığı da bulunmaktadır. Ayrıca, yargı hiyerarşisinde yaşanan kriz ile Türkiye’nin uluslararası endekslerde yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı bakımından gerilemesinin nasıl değerlendirildiği ve çözüm için hangi stratejilerin geliştirildiği sorulmaktadır.

Sezgin Tanrıkulu, hukuk devleti, yargı bağımsızlığı ve savunma haklarının korunması amacıyla kapsamlı reformların acilen başlatılması çağrısında bulunmaktadır.