Akdeniz Ekosisteminde İklim Değişikliği ve İstilacı Türlerin Yol Açtığı Kritik Dönüşüm

Akdeniz'de İklim Değişikliği ile Birlikte Artan Göçmen Türler Ekosistemi Dönüştürüyor

Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Olgaç Güven, iklim değişikliğinin etkisiyle Akdeniz'e giren çeşitli yabancı türlerin ekosistemde önemli ve köklü değişimlere yol açtığını belirtti. Bu göçmen türlerin besin zincirinde farklı seviyelerde yer alarak yerli balık türleri üzerinde ciddi baskı oluşturduklarına dikkat çekti.

Ekonomik Değere Dönüşen Yabancı Türler

Doç. Dr. Güven, Akdeniz ekosistemine yeni katılan bazı türlerin sisteme adapte olarak ekonomik açıdan değer kazandığını ve balık tezgahlarında yer almaya başladığını ifade etti. Özellikle paşa barbunu ve lokum balığı gibi türler, 2000’li yıllarda bölgeye gelen mercan türleriyle birlikte hem rekabet ortamına girip hem de yerli balıkçılığa katkı sağlıyor. Bu durum, göçmen türlerin hem yerlileştiğini hem de sofralara girmeye başladığını ortaya koyuyor.

Otçul Türlerin Deniz Çayırlarına Zararları

Akdeniz'deki göçmen türler arasında özellikle otçul balıkların, kritik habitatlardan olan deniz çayırlarını kontrolsüz biçimde tükettiğini vurgulayan Güven, bu bitkisel alanların balıklar için yuvalanma ve saklanma alanı olduğunu belirtti. Tavşan balığı gibi türlerin yetişkin bitkiler ile yeni sürgünleri dahi tüketmesi nedeniyle biyokütlede dramatik bir artış yaşandığını, yerli türlerle aynı besin kaynağını paylaşan sarpa ve kupes gibi balıkların ise bu kontrolsüz baskı nedeniyle zor durumda kaldığını söyledi.

Balon Balığının Ekosisteme ve Balıkçılığa Olumsuz Etkisi

Akdeniz'de en dikkat çekici istilacı türlerden biri olan balon balığı, balıkçılığa zarar vermesinin yanında ekolojik riskler de yaratıyor. Ağları yırtan, oltaları koparan balon balığının içerdiği tetrodotoksin nedeniyle ne insanlar ne de yırtıcılar tarafından tüketilemediğini belirten Doç. Dr. Güven, bunun besin zincirinde enerjinin yukarı taşınamamasına ve dolayısıyla çıkmaz bir yol oluşmasına sebep olduğunu açıkladı.

Aslan Balığı: Yerli Türler İçin Büyük Tehdit

Son yıllarda yayılımı hızlanan aslan balığı da ekosistem ve balıkçılık açısından tehlike arz ediyor. Seçici olmayan avcılıkla önüne gelen hemen her canlıyı tüketen bu tür, özellikle yavru balıklar için ciddi riskler oluşturuyor. Doç. Dr. Güven, aslan balığının uygun şekilde avlanıp temizlendiğinde ekonomik değere dönüşebileceğini belirtti.

İstilacı Türler ve Akdeniz’de Ortak Tehdit

Her yabancı türün istilacı olmadığını, ancak yerli türlere baskı yapan ve ekosistemi olumsuz etkileyenlerin istilacı olarak tanımlandığını vurgulayan Güven, Akdeniz’in iklim değişikliği ve istilacı türlerden çift yönlü baskı altında olduğunu ifade etti. Bu sorun sadece Türkiye ile sınırlı olmayıp, Akdeniz’e kıyısı olan tüm ülkeleri etkiliyor ve ortak mücadeleyi zorunlu kılıyor.