Anayasa Mahkemesi, 2026'da Yapay Zeka Dönemine Geçiyor: Dosya İnceleme Süreçlerinde Dijital Dönüşüm

Anayasa Mahkemesi 2026'da Yapay Zeka Entegrasyonunu Başlatacak

Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, yapay zeka teknolojisinin 2026 yılının Eylül ayından itibaren Mahkeme süreçlerine dahil edilmesini planladıklarını açıkladı. İlk etapta bireysel başvuruların özetlenmesi ve kategorize edilmesi aşamalarında yapay zekadan faydalanılacağını belirten Özkaya, bu teknolojinin tamamlayıcı bir araç olarak kullanılarak rapportörlere destek vereceğini ifade etti.

Yapay Zekanının Rolü ve Sınırları

Özkaya, yapay zekanın oluşturacağı çıktılara hukuki değer atfedilmeyeceğinin altını çizerek, teknolojinin ürettiği verilerin rapportörler tarafından doğrulanacağını ve hukuki değerlendirmelerin insan kontrolünde yapılacağını belirtti. Dosyaların esas inceleme aşamasında yapay zekanın kullanılmasının gündemde olmadığını ve hukuki kararların sadece insan hakimleri tarafından verileceğini vurguladı.

Anayasa Mahkemesi'nin Dosya İnceleme Süreci ve Önceliklendirme Kriterleri

Başkan Özkaya, AYM'nin dosyaları norm denetimi ve bireysel başvuru kapsamında inceleme sırasının "ilk gelen ilk çıkar" temelinde gerçekleştiğini ifade etti. Ancak, dosyaların önem ve aciliyet durumuna göre farklı önceliklendirme yapılabildiğini belirterek 2025 Temmuz ayında bu kriterlerin güncellendiğini söyledi. Toplam yedi kategoriden oluşan bu kriterler arasında “acil”, “pilot ve öncü” ile “çekirdek haklar” yer alıyor.

Bireysel Başvurularda Teknolojik İlerleme

Özkaya, 1 Ekim 2025'ten itibaren bireysel başvuruların elektronik ortamda UYAP Avukat Portalı üzerinden yapılabilmeye başlandığını ve kısa sürede 6 bin 686 başvurunun bu sistem kullanılarak gerçekleştirildiğini açıkladı. Bu durumun başvuru süreçlerinin erişilebilirliğini artırdığını, hızlandırdığını ve şeffaflığını güçlendirdiğini gösterdiğini dile getirdi.

2025 Yılı Başvuru ve Karar İstatistikleri

2025 yılında AYM'ye 64 bin 321 bireysel başvuru yapıldığını ve 71 bin 175 başvurunun sonuçlandırıldığını kaydeden Özkaya, bu durumun artan iş yüküne rağmen Mahkeme'nin etkin çalışmasının göstergesi olduğunu vurguladı. 2012’den 2025 sonuna kadar toplam 714 bin 774 başvuru yapıldığını ve bunların yüzde 87,2'sinin karara bağlandığını aktardı. Ayrıca ihlal kararı verilen başvuruların makul süre ihlali içermediği ve ihlal kararlarının büyük çoğunluğunda adil yargılanma ve mülkiyet hakkı konularının ön planda olduğunu ifade etti.

İhlal Kararlarının Uygulanması ve İcra Süreci

Başkan Özkaya, 31 Aralık 2025 itibarıyla verilen ihlal kararlarının yüzde 99,7'sinin gereğinin yerine getirildiğini ve icra süreci tamamlanmayan 83 kararın önemli bir kısmının devam ettiğini belirtti. Bu az sayıdaki eksikliğin sistemsel bir sorun olmadığını, sürecin hukuki ve teknik nedenlerden kaynaklandığını ifade etti.

AYM’nin Yüce Divan ve Mali Denetim Görevleri

Özkaya, mahkemenin Yüce Divan görevleri kapsamında 2017’den itibaren 12 dosyayı karara bağladığını ve 32 kişi hakkında hüküm tesis edildiğini bildirdi. Ayrıca, siyasi partilere ilişkin mali denetim faaliyetlerinin sürdüğünü ve 2025 yılında 164 dosyanın sonuçlandırıldığını açıkladı. Parti kapatma davalarındaki derdest dosya sayısının 5 olduğunu belirtti.

Can Atalay ve HDP Kapatma Davasıyla İlgili Açıklamalar

Başkan Özkaya, milletvekilliği düşürülen Can Atalay ile ilgili Anayasa Mahkemesi'nin verdiği kararları ve yargısal görüşü hakkında bilgi aktardı. HDP kapatma davasının son aşamada olduğunu, kapsamlı ve detaylı bir dosya olduğunu ve esas incelemenin kısa sürede başlayabileceğini belirtti.

Adalet ve Hukukun Üstünlüğü İçin Teknolojik İnovasyon

Özkaya, Anayasa Mahkemesi'nin hukukun üstünlüğünü koruma, temel hak ve özgürlükleri güvence altına alma yönündeki kararlılığını vurguladı. Yapay zekanın ilk aşamada objektif, hukuki değerlendirme gerektirmeyen kriterlerin analizinde kullanılacağını ve Mahkeme'nin kararlarında insan denetiminin merkezi bir rol oynayacağını tekrarladı.