Avrupa Birliği'nden İsrail'e Ortaklık Anlaşmasını Askıya Alma Çağrısı: Yeni İdam Yasası İnsan Hakları Endişelerini Artırdı

İsrail'in Yeni İdam Yasasına Uluslararası Tepkiler

İsrail parlamentosunun kabul ettiği yeni idam yasa tasarısı, çok sayıda insan hakları örgütü ve devlet tarafından sert eleştirilerle karşılandı. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), Uluslararası Af Örgütü ve Oxfam gibi 26 sivil toplum kuruluşu, Avrupa Birliği'nin İsrail ile imzalanan 2000 tarihli Ortaklık Anlaşması'nın ticari bölümünü askıya almasını talep etti.

Yasanın İçeriği ve Hedef Kitlesi

Yeni yasa, İsrail devletinin varlığını sona erdirmeye yönelik eylemlerde bulunan kişilere idam veya müebbet hapis cezası verilmesini öngörmektedir. Ancak, bu düzenleme esasen işgal altındaki Batı Şeria’da askeri mahkemelerde yargılanan Filistinlileri hedef almakta olup, aynı suçları işleyen İsrailliler sivil mahkemelerde yargılanmaya devam etmektedir. İnsan hakları uzmanları, askeri mahkemelerde mahkumiyet oranlarının sivil mahkemelere göre çok daha yüksek olduğunu ifade etmektedir.

Uluslararası Hukuk ve İnsan Hakları Açısından Değerlendirme

İdam cezasının özellikle Filistinlileri hedef alması, uluslararası insani hukuk ve adil yargılanma ilkeleri ile çelişmektedir. Söz konusu yasa, ayrımcı politikaların ve uygulamaların bir parçası olarak kabul edilmekte ve Gazze’deki insani krizle bağlantılı olarak da eleştirilmektedir. Ayrıca, AB tarafından daha önce Batı Şeria'daki Yahudi yerleşim yerleri inşaatları, Doğu Kudüs'te zorunlu tahliyeler ve din özgürlüğüne getirilen kısıtlamalar gibi insan hakları ihlalleri nedeniyle de İsrail'in birçok uygulaması "kırmızı çizgi" olarak tanımlanmıştır.

Müslüman Ülkelerden Ortak Kınama ve Bölgesel Etkiler

Türkiye, Suudi Arabistan, Ürdün, Mısır, Pakistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Endonezya gibi nüfus çoğunluğu Müslüman olan ülkeler, İsrail'in idam yasasını sert bir dille eleştirerek yasanın bölgesel istikrarı tehlikeye attığını belirtti. Bu ülkelerin dışişleri bakanları tarafından yayımlanan ortak bildiride, özellikle Filistinli tutuklulara yönelik ayrımcı uygulamaların gerilimi artıracağı vurgulandı. Endonezya Dışişleri Bakanlığı ise yasanın uluslararası insan hakları ve insani hukuk normlarının ağır bir ihlali olduğunu ifade ederek, yasanın geri çekilmesini istedi.

İsrail İçindeki Muhalefet ve Hukuki Mücadele

İsrail içindeki muhalefet partileri ile insan hakları örgütleri de yasaya karşı çıkmaktadır. Sivil Haklar Derneği, yasa kabul edildikten hemen sonra Yüksek Mahkeme'ye iptal başvurusunda bulunmuştur. İsrail’de idam cezası fiilen uzun yıllardır uygulanmamakta olup, son idam cezası 1962’de Nazi suçlusu Adolf Eichmann için verilmiştir.