AYM, Genetik Verilerin Saklanmasına İlişkin Düzenlemeyi Kişisel Verilerin Korunması Nedeniyle İptal Etti

Anayasa Mahkemesi'nden Genetik Verilerin Saklanması Hakkında Önemli Karar

Anayasa Mahkemesi (AYM), belirli koşullar altında bir suça ilişkin genetik inceleme sonuçlarının saklanmasına imkan tanıyan düzenlemenin, kişisel verilerin korunması hak ve güvenceleri açısından yetersiz olduğunu tespit ederek iptal kararı verdi. İstanbul Anadolu 90. Asliye Ceza Mahkemesi'nin, söz konusu düzenlemenin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla yaptığı başvuruyu değerlendiren Yüksek Mahkeme, iptal kararını Resmi Gazete'de yayımladı.

Başvuru ve İptal Gerekçeleri

Başvuru sürecinde, genetik inceleme sonuçlarının belirli durumlarda saklanmasının mümkün kılındığı ancak düzenlemenin kişisel verilerin korunmasına ilişkin yeterli güvenceleri sağlamadığı belirtildi. AYM ise yaptığı inceleme sonucunda, söz konusu yasal düzenlemenin kişisel veri niteliğindeki genetik bilgiler üzerinde keyfi saklama uygulamalarına zemin hazırladığını ve Anayasa'ya aykırı olduğunu değerlendirdi.

Kararın Anayasal Dayanakları

Mahkemenin kararında, Anayasa'nın 13. ve 20. maddeleri çerçevesinde temel hak ve özgürlüklere getirilebilecek sınırlamaların kanunla düzenlenmesi, öngörülebilir ve demokratik toplum düzeninin gerektirdiği ölçülülük ilkesine uygun olması gerektiği vurgulandı. Genetik verilerin "özel nitelikli kişisel veriler" olduğu belirtilerek, bu tür verilerin işlenmesinde daha sıkı koruma önlemlerinin gözetilmesi gerektiği ifade edildi.

Genetik Verilerin Saklanması ve Kullanımı Hakkında Eğrişler

AYM kararında, genetik verilerin suçun aydınlatılması amacıyla saklanmasının mümkün olduğu ancak bu saklamanın amaca uygun şekilde düzenlenmesi, sonraki soruşturma ve kovuşturmalarda gerektiğinde kullanımı için açık ve somut güvenceler sağlanması gerektiği belirtildi. Ayrıca, beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararlarında verilerin yok edilmesi gerektiği hükmü bulunmasına rağmen, bu süreçteki veri saklama ve silme prosedürlerine ilişkin belirsizliklerin düzenlemede açıkça belirtilmediği kaydedildi.

Sonuç ve Uygulama Süresi

Mevcut haliyle yasal düzenlemenin, kişisel verilerin korunması hakkına yeterli hukuki güvence sağlamadığı ve sınırlama getirme koşullarını karşılamadığı sonucuna varan AYM, iptal kararının 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Bu süre zarfında Kanun'un ilgili hükümlerinin uygulanması devam edecek.