Bağımlılık Korkutuyor: Prof. Dr. Zehra Arıkan’dan Uyarı ve Tedavi Önerileri

Bağımlılık; Çok Boyutlu Bir Halk Sağlığı Meselesi

Lokman Hekim Üniversitesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı ve Özgür Köy Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi Sorumlu Hekimi Prof. Dr. Zehra Arıkan, bağımlılığın günümüzde biyolojik, psikolojik ve sosyal boyutları olan karmaşık bir halk sağlığı problemi haline geldiğinin altını çizdi.

Arıkan, bağımlılığın sadece bireysel bir sorun olarak değil, aynı zamanda ailesel, sosyal çevresel ve toplum genelini etkileyen kritik bir konu olduğunu belirtti. Bu nedenle bağımlılık olgusunun yalnızca kişisel tercih ya da irade meselesi olarak değerlendirilmesinin yeterli olmadığına dikkat çekti.

Beynin Ödül Sistemi ve Bağımlılık Süreci

Prof. Dr. Arıkan, bağımlılık sürecini beynin ödül sistemindeki değişiklikler açısından değerlendirdi. Psikoaktif maddeler veya belirli davranışların beyinde haz veren nörokimyasal süreçleri tetiklediğini, bunun da bireylerin aynı davranışı tekrarlama eğilimini artırdığını ifade etti. Tolerans gelişimi ve yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkması nedeniyle kişinin bağımlılık döngüsünden kopmasının zorlaştığını vurguladı.

Dijital Çağda Yeni Bağımlılık Türleri

Geleneksel alkol ve madde bağımlılığının yanı sıra, teknolojinin yaygınlaşmasıyla beraber çevrim içi kumar, bahis ve dijital davranışsal bağımlılıkların da önemli bir sorun haline geldiğine dikkat çekildi. Arıkan, dijital platformların 7/24 erişilebilir olması ve hızlı ödül mekanizmalarının özellikle gençlerde kumar davranışını kontrolsüz şekilde artırabileceğini söyledi.

Bu tür bağımlılıkların sadece ekonomik kayıplarla sınırlı kalmayıp, aile içinde çatışmalara, suçluluk duygularının artmasına ve psikolojik rahatsızlıklara neden olduğunu belirtti.

Davranışsal Bağımlılıklar ve Olumsuz Etkileri

Alışveriş, oyun, sosyal medya kullanımı ve çevrim içi içerik tüketimi gibi davranışların da bağımlılığa yol açabileceği uyarısında bulunan Arıkan, bu davranışların kısa vadede haz sağlarken uzun vadede bireyin günlük yaşamını ve işlevselliğini olumsuz etkilediğine dikkat çekti. Bağımlılığın, sadece maddenin ya da davranışın kendisiyle ilgili olmadığını, beyindeki ödül sistemi, duygusal düzenleme ve sosyal ilişkiler üzerinde karmaşık etkiler yarattığını belirtti.

Koruyucu Tedbirlerin ve Erken Müdahalenin Önemi

Prof. Dr. Arıkan, özellikle gençlere yönelik koruyucu sağlık çalışmalarının öneminin her geçen gün arttığını, sağlıklı baş etme becerilerinin kazandırılması ve sosyal destek ağlarının güçlendirilmesinin bağımlılık riskini azaltmada kritik rol oynadığını vurguladı. Ayrıca bağımlılık durumunun tedavi edilebilir ve iyileşmenin mümkün olan bir süreç olduğunu ifade etti.

Bağımlılıkla Mücadelede Bilimsel ve Toplumsal Yaklaşımlar

Bağımlılığı tedavi etmenin çok yönlü yaklaşımlar gerektirdiğine dikkat çeken Arıkan, erken farkındalık, doğru yönlendirme ve destekleyici çevrenin kişilerin sağlıklı yaşama dönmelerinde etkili olduğunu kaydetti. En önemli adımların başında, bireylerin yardım aramaya cesaretlendirilmesi ve tedaviye erişimin kolaylaştırılması olduğunu belirtti.

Arıkan, Yeşilay Bağımlılık Haftası’nın bağımlılığın sadece sağlık değil, aynı zamanda toplumun ortak sorumluluğu olarak görülmesi açısından önemli bir farkındalık vesilesi olduğunu söyledi. Bilimsel bilgi ve toplumsal duyarlılığın bağımlılıkla mücadelede en güçlü araçlar olduğunu vurguladı.