BM Genel Kurulu Hürmüz Boğazı'nda Seyrüsefer Özgürlüğü Karar Tasarısını Veto Eden Rusya ve Çin’i Masaya Yatırdı

BM Genel Kurulu, Hürmüz Boğazı Karar Tasarısını Tartışmak Üzere Toplandı

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 7 Nisan'da BM Güvenlik Konseyi’nde (BMGK) Rusya ve Çin tarafından veto edilen Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünü sağlama amaçlı karar tasarısını değerlendirmek üzere bir araya geldi. Toplantının açılış konuşmasını yapan BM Genel Kurul Başkanı Annalena Baerbock, Orta Doğu’daki çatışmaların sadece bölgeyle sınırlı kalmayıp küresel alanda derin etkiler yarattığını vurguladı.

Hürmüz Boğazı’nın Kapanmasının Ekonomiye Etkisi

Baerbock, Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle petrol fiyatlarında yaşanan %40’tan fazla artışın, gübre tedarikindeki aksamalara yol açarak milyonlarca savunmasız insan için gıda güvensizliğini derinleştirdiğine dikkat çekti. ABD ve İsrail ile İran arasındaki savaşın yalnızca 28 Şubat'tan itibaren başlamadığını belirten Baerbock, bu çatışmanın uzun yıllara dayalı karmaşık fay hatlarının bir sonucu olduğunu ifade etti. Ayrıca abluka altındaki Gazze ve işgal altındaki Batı Şeria’da yaşanan olumsuzluklara da değindi.

Rusya ve Çin’in Vetosu ve Görüşleri

Rusya’nın BM Daimi Temsilci Yardımcısı Anna Evstigneeva, Rusya’nın ABD ile İsrail’in İran’a karşı başlattığı askeri saldırıları uluslararası hukuka aykırı bulduğunu ve BMGK taslağının savaşın geniş kapsamını dikkate almadığını savundu. Evstigneeva, taslakta yer alan seyrüsefer güvenliğini sağlama bahanesiyle belirli önlemlere izin verilmesinin çatışmanın tırmanmasına yol açacağını belirtti. Ayrıca Rusya’nın, sadece Hürmüz Boğazı değil, küresel ölçekte deniz yollarında seyrüsefer özgürlüğünü savunduğunu ve Uluslararası ticari filosuna yönelik saldırıların sona erdirilmesini istediğini söyledi. Rusya’nın Çin ile birlikte Orta Doğu’nun mevcut durumuna yönelik alternatif bir karar taslağı üzerinde çalıştığını ifade etti.

Çin’in BM Daimi Temsilcisi Fu Cong ise BM Güvenlik Konseyi kararlarının gerilimi azaltmaya yönelik olması gerektiğini, aksi takdirde güç kullanımının meşruiyet kazandığı izlenimi yaratarak çatışmaların büyüyebileceğini belirtti. Fu, uluslararası seyrüsefer özgürlüğüne bağlı olduklarını ifade ederek barış görüşmelerinin desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

ABD'nin Vetoya İlişkin Tepkisi

ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, Rusya ve Çin’in Hürmüz Boğazı ile ilgili karar tasarısını veto etmesini eleştirdi. Waltz, veto kararının İran’ın bölgedeki saldırganlıklarına, terör faaliyetlerine ve küresel ekonomiye yönelik baskılarına göz yummak anlamına geldiğini savundu. ABD’nin Orta Doğu ve diğer bölgelerdeki ortaklarıyla birlikte bu kritik geçidin İran tarafından rehin alınmasına izin vermeyeceğini belirtti. Waltz ayrıca, İran’ın şantaj ve engelleme girişimlerine rağmen bölgede gıda, gübre, enerji ve ticari malların akışının yeniden sağlanması için çalışmaların devam ettiğini açıkladı.

Veto Edilen Tasarının İçeriği

Bahreyn tarafından 7 Nisan'da BM Güvenlik Konseyi’ne sunulan karar tasarısı, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünün korunmasını amaçlıyordu. Tasarı, bölgedeki ticari deniz yollarını kullanan ülkelerin savunma amaçlı çabalarının koordinasyonunu teşvik ediyordu ve seyrüseferin engellenmesine yönelik girişimlerin caydırılmasını talep ediyordu. Ancak, BMGK’daki oylamada 11 lehte oy olmasına rağmen Rusya ve Çin’in veto etmesi nedeniyle tasarı kabul edilmedi. Kolombiya ve Pakistan ise çekimser kaldı.