BM Güvenlik Konseyi'nde İran Yaptırımları Krizi: ABD, Rusya ve Çin Karşı Karşıya

BM Güvenlik Konseyi’nde İran Yaptırımları Üzerinde Yoğun Tartışma

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, İran’a yönelik uygulanan 1737 sayılı yaptırımların gözden geçirilmesi ve yaptırımların sürdürülmesi konularını değerlendirmek üzere toplandı. ABD’nin Daimi Temsilcisi Mike Waltz, Rusya ve Çin’i İran yönetimini korumakla suçlayarak, İran’a yaptırımların denetimindeki engellemeler nedeniyle bu iki ülkeyi eleştirdi.

ABD’den Rusya ve Çin’e Sert Eleştiriler

Mike Waltz, Rusya ve Çin’in uygulanan yaptırımların uygulanmasını engelleme çabalarını "kötü niyetli" olarak tanımlayarak, bu ülkelerin Birleşmiş Milletler kararlarını ihlal ettiklerini vurguladı. Waltz, tüm BM üyelerinin İran’a karşı silah ambargosunu sürdürmelerinin zorunlu olduğunu belirterek, ABD’nin İran’ın nükleer, füze ve insansız hava aracı programlarını engellemek için kararlı biçimde çalışmayı sürdüreceğini ifade etti.

Rusya ve Çin ABD’yi Nükleer Anlaşmadan Çekilmekle Suçladı

Rusya’nın BM Daimi Temsilcisi Vassily Nebenzia, ABD’yi 2018 yılında İran ile 2015'te imzalanan Ortak Kapsamlı Eylem Planı’ndan (JCPOA) tek taraflı ve hukuka aykırı şekilde çekilmekle eleştirerek, bu durumun İran’a karşı yaptırımların yeniden gündeme getirilmesinin yasal dayanağını ortadan kaldırdığını söyledi. Nebenzia ayrıca, ABD’nin ve Batılı müttefiklerinin diplomatik çözüm yollarını kırdığını belirtti.

Çin’in BM Daimi Temsilcisi Fu Cong ise, Konsey’in siyasi amaçlar için manipüle edilmemesi gerektiğini vurguladı. Fu, ABD ve İsrail’in İran’a askeri operasyonlarını durdurması gerektiğini, gerilimin tırmanmasının bölgesel çatışmayı körükleyeceğini ifade etti. Çinli diplomat, ABD’nin nükleer meselenin çözümünde yapıcı değil, tırmandırıcı rol üstlendiğini belirterek siyasi ve diplomatik yöntemlere geri dönülmesi gerektiğini savundu.

1737 Yaptırımlar Komitesi’nin Tarihçesi ve Güncel Durum

BM Güvenlik Konseyi’nin 2006 yılında İran’a yönelik yaptırımları uygulamak amacıyla kurduğu 1737 Yaptırımlar Komitesi, 2015’te imzalanan JCPOA anlaşması ve 2231 sayılı BM kararıyla önemli ölçüde işlev kaybetti. Ancak, İran’ın UAEA ile işbirliğini askıya alması ve bölgesel gerilimlerin artması nedeniyle 28 Ağustos 2025’te yürürlüğe giren snapback mekanizmasıyla yaptırımlar yeniden devreye alındı. Bu gelişmeler, İran yaptırımları konusundaki uluslararası gerilimi sürdürüyor.