BM’den Fransa’ya Yeni Kaledonya Uyarısı: Yerli Halkın Kendi Kaderini Tayin Hakkı Tehlikede

Birleşmiş Milletler’den Fransa’ya Kritik Uyarı: Yeni Kaledonya’da Yerli Halkın Hakları Korunmalı

Birleşmiş Milletler Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi, Fransa'nın Hint Pasifik bölgesinde bulunan kolonisi Yeni Kaledonya'daki yerli halkın kendi kaderini tayin hakkını engellememesi gerektiğini açıkladı. Komite, Fransız hükümetinin ada üzerindeki siyasi ve anayasal reformları yerel halkın onayıyla gerçekleştirmesinin önemini özellikle vurguladı.

Şeffaf ve Kapsamlı Müzakerelerin Gerekliliği

Yapılan açıklamada, Yeni Kaledonya'da uygulanacak her türlü idari, hukuki ve anayasal kararların yerel temsilcilerle etkili, açık ve iyi niyetli bir şekilde müzakere edilmesi gerektiği belirtildi. Komite, bu sürecin ada halkının kendi kaderini tayin hakkını koruyacak şekilde işlemesinin şart olduğunu ifade etti.

Noumea Anlaşması Önemi ve Mevcut Endişeler

Ada ile ilgili siyasi gelişmelerin, 1998'de imzalanan Noumea Anlaşması'nın temel ilkelerini ve yerli Kanak halkının siyasi haklarını zayıflatma riski taşıdığı uyarısında bulunuldu. Fransa'nın 2025 yılında Bougival kentinde imzaladığı ve ada statüsünü belirleyen anlaşmanın kapalı kapılar ardında yapılmış olması ve bu sürecin çok taraflı müzakereleri içermemesi Komite tarafından ciddi endişeyle karşılandı.

Fransız Hükümetine Somut Talepler

BM Komitesi, Fransız yetkililerden Kanak yerli halkının siyasi katılım haklarının güçlendirilmesini sağlayacak hızlı ve etkili önlemler alınmasını talep etti. Ayrıca, ada güvenlik güçlerinin protestolara karşı orantısız ve aşırı güç kullanımı nedeniyle duyduğu endişeleri dile getirdi.

Bağımsızlık Protestoları ve Bougival Anlaşması

2024 yılında Fransa'nın yürürlüğe koymaya çalıştığı anayasal reformlara karşı çıkan bağımsızlık yanlıları Yeni Kaledonya’da geniş çaplı protestolar düzenlemiş, bu eylemler Fransız güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucu kanlı şekilde bastırılmış ve 10'dan fazla kişinin yaşamını yitirmesine yol açmıştı. Bu gelişmelerin ardından Paris yönetimi ve yerli temsilciler arasında yeniden müzakere süreci başlatılarak 2025’te Bougival Anlaşması imzalanmıştı.

Bougival Anlaşması, Yeni Kaledonya’nın Fransa bünyesinde özel statülü bir devlet olarak konumlandırılmasını öngörürken, bağımsızlık yanlıları bu anlaşmanın yerli halkın beklentilerini karşılamadığını belirterek itirazlarını sürdürmektedir.