BM’den Tayland ve Çin’e Sert Uyarı: Zorla Geri Gönderilen 40 Uygur’un Akıbeti Hâlâ Belirsiz

BM Raportörlerinden Tayland ve Çin’e Kritik Uyarı

Birleşmiş Milletler özel raportörleri, geçen yıl Tayland’ın baskı altında zorla Çin’e geri gönderdiği 40 Uygur Türküyle ilgili ciddi kaygılar taşıdıklarını açıkladı. Çin hükümetinin bu konuda herhangi bir bilgilendirme yapmaması, raportörlerin endişelerini daha da artırmaktadır.

Zorla Geri Gönderme ve Uluslararası Hukukun İhlali

Tayland’ın 27 Şubat 2025 tarihinde, uluslararası hukukun temel ilkelerinden biri olan “geri göndermeme ilkesine” uygun hareket etmeden Çin’e teslim ettiği Uygur Türklerinin sağlık durumu, yerleri ve akıbetleri halen bilinmemektedir. BM raportörleri, Çin’in bu konudaki sessizliğinin, geri gönderilenlerin durumuna ilişkin şeffaf bilgi sağlanmadığı için endişeleri büyüttüğünü vurgulamıştır.

Çin’deki Geniş Kapsamlı Baskı ve Gözetim

Açıklamada, Çin yönetiminin etnik ve dini azınlıklara yönelik kapsamlı bir baskı uyguladığı, tutukluların hukuki desteğe erişiminin engellendiği ve ailelerin bilgi edinmesinin sistematik olarak önlendiği belirtilmiştir. Raportörler, Çin hükümetinin özellikle “ulusal güvenlik” gerekçesiyle tutukluları aylarca hukuk danışmanlığı alamadan alıkoyduğuna dikkat çekmiştir.

Ailelerin Sessizliği ve Korku İklimi

Uygur Türklerinin yakınlarıyla iletişim kurulamaması ve tutarsız bilgiler nedeniyle doğru bilginin yetersizliği, aileleri derin bir belirsizliğe sürüklemektedir. Ayrıca Çinli yetkililerin ailelerin ve yerel toplulukların hareket ve iletişimlerini yakından takip etmesi, misilleme korkusunun yaygınlaşmasına ve sevdiklerinin durumları hakkında bilgi edinme çabalarının engellenmesine neden olmaktadır.

BM’den Güvenlik ve Refah Talebi

Birleşmiş Milletler raportörleri, Çin hükümetine zorla geri gönderilen 40 Uygur Türkünün güvenliği ve iyi koşullarda yaşam haklarının sağlanması için bağımsız gözlemcilerin Engelsiz ve gizli erişim sağlaması çağrısında bulundu. Ayrıca Tayland ve diğer ülkelerden, zorla geri gönderme uygulamalarını sonlandırmaları, koruma önlemlerini güçlendirmeleri ve uluslararası sorumluluklarını yerine getirmeleri istendi.

BM Özel Raportörlerinin Rolü

BM özel raportörleri, İnsan Hakları Konseyi bünyesinde bağımsız bilgi toplama ve izleme yetkisine sahip uzmanlar olarak görev yapmaktadır. Bu özel mekanizmalar belirli ülkelerde veya tematik alanlarda insan hakları ihlallerini belgelemek ve raporlamak amacıyla gönüllülük esasıyla çalışmaktadır.