Çam Fıstığı Üretimi ve İhracatında Kritik Riskler ve Fırsatlar: İstanbul Ticaret Borsası'nın Altın Tohumlar Toplantısı Detayları

İstanbul Ticaret Borsası'ndan Çam Fıstığı Üretimine Kritik Bakış

İstanbul Ticaret Borsası’nın düzenlemiş olduğu Altın Tohumlar toplantısında, Türkiye’nin önemli tarımsal ürünlerinden çam fıstığı ön plana çıktı. Çevrim içi yapılan bu etkinlikte çam fıstığının ekonomik değeri, kalite standardı ve sürdürülebilir üretim stratejileri detaylı şekilde ele alındı. Toplantının açılış konuşmasını İSTİB Meclis Başkanı Ahmet Bülent Kasap yaparken, moderatörlük görevini İSTİB Genel Sekreter Yardımcısı İsmail Şen üstlendi.

Çam Fıstığının Coğrafi İşaret Tescili ve Önemi

Ahmet Bülent Kasap, çam fıstığının hem ekonomik hem de yöresel kimlik açısından stratejik bir ürün olduğuna dikkat çekti. Coğrafi işaretlerin bu ürün için kazanılması, özellikle Bergama Kozak ve Aydın bölgeleri adına önemli bir gurur kaynağıdır. Kasap, bu tescilin sadece başlangıç olduğunu ve esas amacın üretim kalitesinin artırılması, pazarlama süreçlerinin güçlendirilmesi, denetim mekanizmalarının etkinleştirilmesi ve üreticilerin gelirlerinin yükseltilmesi olması gerektiğini vurguladı. Ayrıca çam fıstığının sürdürülebilir başarısının ancak güçlü bir katma değer zinciriyle sağlanabileceğini belirtti.

İklim Değişikliği ve Üretimde Karşılaşılan Zorluklar

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Coşkun Köse, fıstık çamının Akdeniz havzası için hayati önem taşıyan bir tür olduğunu ifade etti. Son yıllarda iklim değişikliği, hastalıklar ve çevresel stresler nedeniyle üretimde düşüşlerin yaşandığını aktaran Köse, çam fıstığının zorlu risklerle karşı karşıya olduğunu belirtti. Üreticilerin korunması ve ürün kalitesinin güvence altına alınması için destek ve teşvik mekanizmalarının güçlendirilmesinin gerekli olduğunu söyledi. Ayrıca, hasadın doğru zamanda yapılmasının ürünün kalitesi ve ekonomik değeri açısından kritik olduğunu ve bazı bölgelerde erken hasadın ürün kalitesinde olumsuz etkiler doğurduğunu aktardı.

Çam Fıstığının Ekonomik ve İhracat Potansiyeli

Prof. Dr. Taner Okan, çam fıstığının yüksek katma değer ve ihracat potansiyeline sahip olduğunu dile getirdi. Türkiye’de üretilen çam fıstığının yaklaşık yüzde 85'inin ihraç edildiğini belirten Okan, pandemi döneminde çam fıstığı fiyatının altının gram fiyatıyla rekabet ettiğini ifade etti. Ancak verim düşüklüklerinin sektörde önemli risk oluşturduğunu ve üretimin sürdürülebilirliğinin sağlanması için sahadaki problemlerin analizi ve çözüm geliştirilmesinin zorunlu olduğunu kaydetti.

Stratejik Bakış: Üretim Planlaması ve Tüketici Bilinci

Çam fıstığı üreticisi ve ihracatçısı Serkan Karatosun, ürünün uzun vadeli planlamalar gerektiren stratejik bir tarım ürünü olduğunu vurguladı. Üç yıl öncesinden mahsul verilerinin analiz edilebildiğine dikkat çeken Karatosun, Türkiye’de boş arazilerin doğru planlama ile çam fıstığı üretimine kazandırılmasının önemine işaret etti. Ayrıca, "Dolmalık fıstık" adıyla satılan ürünlerin büyük bölümünün yer fıstığı olduğunu, tüketicilerin bazen bu ürünleri çam fıstığı zannederek satın aldığını belirtti. Çam fıstığına yönelik henüz yeterince oluşmamış tüketici bilincinin geliştirilmesinin gerekliliğini ifade etti.

Tarım Politikaları ve Finansal Destekler

Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Bursa İl Koordinatörlüğü Proje Birim Amiri Gülşah Gürbüzoğlu ise, çam fıstığının desteklenen tarımsal ürünler arasında yer aldığını açıkladı. IPARD Programı kapsamında yapılan yatırımların yüzde 50 ile 75 oranında hibe destekleriyle mümkün olduğuna değinen Gürbüzoğlu, AB ve Türkiye ortak finansmanıyla işleme, paketleme ve katma değer üretme faaliyetlerinin desteklendiğini belirtti. Çam fıstığı üreticilerine her zaman destek vermeye hazır olduklarını vurguladı.