CHP'den TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda Kabul Edilen Kanun Teklifine Muhtelif Eleştiriler ve Muhalefet Şerhi

CHP'den Kanun Teklifine Muhalefet Şerhi: Torba Kanun Uygulaması ve Şeffaflık Eleştirileri

CHP, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nca geçen hafta kabul edilen ve kripto varlıkların vergilendirilmesi, bedelli askerlik ücretlerinin artırılması ile BOTAŞ'ın vergi borçlarının Hazine alacakları ile mahsuplaştırılmasını içeren kanun teklifine yönelik muhalefet şerhi yayımladı. Muhalefet şerhinde, teklifin torba kanun formatında hazırlanması, yasama sürecindeki eksiklikler, ekonomik ve hukuki sorunlar detaylı biçimde eleştirildi.

Torba Kanun Hazırlama Tekniği ve Yöntemine Sert Eleştiri

Teklifin torba kanun formatında getirilmesi muhalefet tarafından ciddi sorun olarak değerlendirildi. Bu yöntemin ana mevzuatla uyum problemlerine yol açtığı, uygulamada öngörülemeyen ve vatandaşları mağdur eden sonuçlar doğurduğu belirtildi. Ayrıca TBMM'de sadece Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşülmesi, diğer komisyonların sürece dahil edilmemesi bütüncül yasa yapma alışkanlığını zayıflattığı ve kod yasaların sık sık değiştirilmesine neden olduğu vurgulandı.

Ekonomik ve Mali Etki Analizi Raporundaki Eksiklikler

Muhalefet şerhinde, teklifin görüşüldüğü komisyonda sunulan Etki Analizi Raporu'nun yetersiz olduğu, ekonomik etkiler ve mali yük hesaplamalarına ilişkin önemli veri ve projeksiyonların eksik bulunduğu ifade edildi. Özellikle kripto varlıkların vergilendirilmesi, şans ve bahis oyunlarına ilişkin reklam giderlerinin vergi matrahından düşülmemesi gibi kritik maddelerde gelir artışı veya azalışına dair öngörü sunulmamış olması eleştirildi.

BOTAŞ Vergi Borçlarının Mahsuplaştırılması Düzenlemesine İtiraz

BOTAŞ'ın vergi, fon ve pay borçlarının Hazine alacaklarıyla mahsuplaştırılması öngören düzenleme muhalefet tarafından kapsamlı şekilde eleştirildi. Bu yöntemin 2026 yılı bütçesinde öngörülen gelirlerin yaklaşık yüzde 3'ünden vazgeçilmesi anlamına geldiği ifade edildi. Ayrıca, mahsuplaştırmanın kesin hesaplarda görünmemesi, açıklık, saydamlık ve hesap verebilirlik ilkelerine aykırı olduğu belirtilerek bu işlemin ancak ek bütçe teklifiyle yapılmasının uygun olacağı görüşü paylaşıldı.

Kanun Teklifindeki Diğer Önemli Düzenlemeler ve Eleştiriler

Teklifte, şans ve bahis oyunlarına yönelik reklam giderlerinin vergi matrahından düşülmemesi, vakıf üniversitelerinin sağlık kurumlarının kurumlar vergisi muafiyetinin kaldırılması, kıymetli taşların Özel Tüketim Vergisi kapsamına alınması, İşsizlik Sigortası Fonu'na devlet katkısının esnek belirlenmesi, bedelli askerlik ücretlerindeki artışın Savunma Sanayi Fonu'na aktarılması, depremzedeler için peşin ödeme indirimi ile kamu taşınmazlarının özelleştirilmesine dair hükümler yer almaktadır.

Emekli bayram ikramiyesine ilişkin ise düzenleme teklifte yer almamakta; CHP'nin ikramiyenin net asgari ücret seviyesine yükseltilmesi önergesi reddedilmiştir. Muhalefet, mevcut ekonomik göstergelere atıfta bulunarak ikramiyenin artırılmasının elzem olduğunu vurgulamıştır.

Cumhurbaşkanlığı Sistemi ve Yasama Sürecine İlişkin Eleştiriler

Şerhte, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin yasama faaliyeti üzerinde olumsuz etkileri olduğuna işaret edilerek, yürütmenin tek kişi yönetimine indirgenmesinin TBMM'nin nitelikli yasa yapmasını engellediği savunulmuştur. Cumhurbaşkanının parti genel başkanı olması nedeniyle TBMM'de Cumhurbaşkanının onay vermediği yasa tekliflerinin kabul görmediği ve bunun yasama süreçlerini zayıflattığı belirtilmiştir.

İşsizlik Sigortası Prim Oranlarına Dair Düzenleme ve Ekonomik Etkiler

İşsizlik Sigortası Kanunu'nda yapılan değişiklikle, prim oranlarında devlet payının artırılması veya azaltılması konusunda Cumhurbaşkanı'na yetki verilmiş olup, bu düzenlemenin devletin ödeyeceği payda büyük indirimler sağlamak amacı taşıdığı ifade edilmiştir. Prim oranının yüzde 50 azaltılması durumunda bütçede 65 milyar liralık tasarruf sağlanabileceği belirtilmiştir. Ancak bu düzenleme Anayasa'nın hukuk devleti ilkelerine aykırı bulunduğu vurgulanmıştır.

Kamu Taşınmazlarının Özelleştirilmesi ve Gelir Beklentileri

Kanun teklifindeki bir diğer önemli madde ise kamu kurumlarının ihtiyaç fazlası taşınmazlarının Özelleştirme İdaresi Başkanlığı aracılığıyla satılmasına izin verilmesidir. Bu işlemle yaklaşık 35-45 milyar lira gelir elde edilmesi planlanmaktadır. Ancak, "ihtiyaç fazlası" kavramının belirsizliği, bu düzenlemenin bütçe açığını kamu taşınmazlarının satışından sağlanan gelirlerle kapatma amacı taşıdığı değerlendirilmiştir.

Deprem Bölgesi Konutları İçin Peşin Ödeme İndirimi

Depremden etkilenen bölge halkı için getirilen konut ve iş yeri peşin ödeme indirimleri sayesinde büyük ölçüde maliyet avantajı sağlanması hedeflenmektedir. Ortalama bir deprem konutunun taksitli ödemede maliyeti 1 milyon 890 bin lira iken, peşin ödeme durumunda bu tutarın yaklaşık 484 bin liraya düşmesi öngörülmektedir. Tüm hak sahiplerinin peşin ödeme indiriminden faydalanması halinde 152 milyar lira gelir beklendiği kaydedilmiştir.

Sonuç olarak muhalefet şerhi, kanun teklifinin yasama sürecinden ekonomik etkilerine kadar kapsamlı problemler barındırdığını, özellikle torba kanun yönteminin hukuki ve toplumsal sorunlara yol açtığını, Anayasa’ya uygunluk ve şeffaflık ilkesinin yeterince gözetilmediğini belirtmektedir.