Çiftçinin Dramı: 2024-2025'te Buğday ve Hububat Üretiminde Büyük Düşüş, İthalat Zirve Yaptı

Türkiye'de Hububat Üretiminde Kritik Düşüş

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, 2024 ve 2025 yıllarında Türkiye’nin buğday, arpa, çavdar ve yulaf üretiminde ciddi azalmalar olduğunu açıkladı. Gürer’e göre, buğday üretimi 2024’e göre 2025 yılında %13,7, arpa üretimi %25,9, çavdar %20,9 ve yulaf %26,3 oranında geriledi. Mısırda ise %4,9 oranında sınırlı bir artış gerçekleşti.

Tarımdaki Kayıplar ve Üretim Gerilemesi

Türkiye'nin bitkisel üretimi 2025’te 68,1 milyon ton civarında gerçekleşirken, son iki yıllık dönemde yaklaşık 8 milyon tonluk üretim kaybı ülke tarımının alarm vermesine neden oldu. 2002 yılında 19,5 milyon ton olan buğday üretimi ise 2025 yılında 17,9 milyon tona kadar düştü. Nüfusun 30 milyon artmasına rağmen üretimdeki bu gerileme, tarımda krizi derinleştiriyor.

Artan İthalat ve Döviz Çıkışı

Gürer, 2025 yılında tohumluk hariç makarnalık buğday ithalatının 190 bin ton seviyesinde gerçekleştiğini, diğer buğday türlerinde ise yaklaşık 4,37 milyon tonluk ithalat yapıldığını belirtti. Toplamda 4,57 milyon ton buğday ithalatı için 1,15 milyar dolar yurt dışına ödendi. 2026'nın ilk aylarında ise yaklaşık 915 bin ton buğday ithalatının 231 milyon dolar döviz çıkışına yol açtığı bildirildi.

Toprak Mahsulleri Ofisi Alımlarında Büyük Düşüş

Toprak Mahsulleri Ofisi’nin buğday alımları 2023'te 12 milyon ton iken, 2024'te 3,5 milyon tona, 2025 yılı programında ise 2,5 milyon tona kadar geriledi. Gürer, bu azalmayı eleştirerek, devlet kurumunun çiftçinin yanında durmadığını ve alım politikasının üreticiyi desteklemekten uzak olduğunu savundu.

Yetersiz Destekler ve Artan Üretim Maliyetleri

Tarım Kanunu'na göre milli gelirin yüzde 1'inin çiftçiye destek olarak verilmesi gerekirken, 2026 yılı için destek hedefi 772 milyar lira olmasına rağmen sadece 168 milyar lira destek sağlandığını ifade eden Gürer, mazotun 80 liraya dayanması, elektrik ve sulama fiyatlarının artması, gübre, ilaç, tohum ve işçilik maliyetlerinin yükselmesi nedeniyle çiftçilerin ağır ekonomik baskı altında olduğunu vurguladı. Çiftçinin toplam kredi borcunun 1 trilyon 300 milyar liraya ulaştığı belirtildi.

Don Riski ve Üretici Eğitimi Konusunda Eksiklikler

Gürer, don riskine karşı üreticilerin yalnız bırakıldığını, don olasılığı durumunda üreticilere verilen desteğin ot veya çöp yakmaktan ibaret kaldığını dile getirerek, üreticilere yönelik yeterli eğitim ve bilgilendirme yapılmadığını eleştirdi.

İşlenmeyen Tarım Arazileri ve Destek Yetersizliği

Son olarak, işlenmeyen tarım arazileriyle ilgili açıklamalara da değinen Gürer, çiftçilerin desteklerin yetersizliği nedeniyle tarlalarını boş bırakmak zorunda kaldığını söyledi. Arazilerin %65'inin sahipleri tarafından işlendiği belirtilmesine rağmen, işlenmeyen alanların nedenleri yeterince incelenmediği ve ekonomik nedenlerle ekim yapılmadığına dikkat çekti.