Çin, ABD'nin İran Petrolü Yaptırımlarını Resmen Tanımadı: Beş Şirket İçin İhtiyati Tedbir Kararı

Çin, ABD’nin İran Petrolü Yaptırımlarına Resmi Yanıt Verdi

Çin hükümeti, ABD'nin İran ile petrol ticareti yaptıkları iddiasıyla yaptırım listesine aldığı beş Çinli şirkete yönelik kararları kabul etmeyeceğini duyurdu. Bu kapsamda Çin Ticaret Bakanlığı, ABD Hazine Bakanlığı'nın Hengli Petrochemical, Shandong Shouguang Luqing Petrochemical, Shandong Jincheng Petrochemical, Hebei Xinhai Chemical ve Shandong Shengxing Chemical şirketlerine ilişkin aldığı yaptırım kararlarına karşı ihtiyati tedbir kararı vermiştir.

Yaptırımlara Karşı İhtiyati Tedbir ve Ulusal Egemenlik Vurgusu

Karar uyarınca, ABD'nin bu şirketlere yönelik yaptırımların Çin topraklarında uygulanması veya kabul edilmesi yasaklanmıştır. Çin Ticaret Bakanlığı, uygulamaya konan bu ihtiyati tedbirin temel amacının ulusal egemenliğin, güvenliğin ve kalkınma çıkarlarının korunması olduğunu açıklamıştır. Ayrıca Bakanlık, söz konusu ABD yaptırımlarının Çinli şirketlerin üçüncü ülkelerle normal ekonomik ve ticari ilişkilerini haksız biçimde engellediğini ve uluslararası hukuk ilkelerinin ihlali anlamına geldiğini belirtmiştir.

ABD'nin İran Petrolüne Uyguladığı Yaptırımların Kapsamı

ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), İran petrol sevkiyatına destek verdikleri gerekçesiyle öncelikle Hengli Petrochemical şirketini yaptırım listesine almış, ardından 2025 yılından itibaren diğer dört şirketi de benzer sebeplerle listeye dahil etmiştir. Bu yaptırımlar, İran'a yönelik uluslararası petrol ambargosunun bir parçası olarak değerlendirilmektedir.

Çin İle İran Arasındaki Petrol Ticareti ve "Çaydanlık Rafinerileri" Uygulaması

Resmi verilere yansımasa da Çin’in, İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 80'ini satın aldığı tahmin edilmektedir. Ancak Çin, İran petrolünü doğrudan almayıp, çoğunlukla İran bayraklı gemilerle Malezya açıklarında transfer işlemi yaparak Çin’e sevk etmektedir. Bu ham petrol, kamuya ait büyük rafineriler yerine Şandong bölgesinde faaliyet gösteren ve halk arasında "çaydanlık rafinerileri" olarak bilinen küçük bağımsız tesislerde işlenmektedir. ABD tarafından yaptırım uygulanan beş şirket de bu tür bağımsız rafineri işletmelerinden oluşmaktadır.

Petro-Yuan Anlaşmaları ve Ticaretin Gelişimi

Çin, İran’dan petrol alımında dünya emtia piyasası fiyatlarının altında gerçekleşen özel ât dallı satın alma yöntemleri kullanmaktadır. Bu yöntemler kapsamında, petrol alımları petro-yuan anlaşmaları çerçevesinde yapılmakta, yani Çin, petrolün değerini yuan cinsinden hesaplamakta ve karşılığında İran’a imalat ürünleri satmaktadır. Bu modeller, yaptırım riskine karşı alternatif ticaret imkânları sunmaktadır.