Çocukluk Çağı Hipertansiyonu Hızla Artıyor: Obezite ve Hareketsiz Yaşam Tehlike Saçıyor

Çocukluk Çağı Hipertansiyonunda Tehlikeli Artış

İstanbul Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Çocuk Nefroloji Kliniği Eğitim ve İdari Sorumlusu Prof. Dr. Demet Alaygut, son yıllarda çocuklarda hipertansiyonun hızla yaygınlaştığını, en önemli nedenlerin ise obezite ve hareketsiz yaşam olduğunu belirtti.

Dünya Sağlık Örgütü Verileri ve Hipertansiyonun Önemi

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya genelinde yaklaşık 1,3 milyar kişi hipertansiyonla yaşamaktadır ve bu sayı her yıl artmaya devam etmektedir. Hipertansiyon "sessiz katil" olarak adlandırılmakta olup, çoğu kişi ancak kalp krizi, inme ve böbrek hastalığı gibi ciddi komplikasyonlar geliştiğinde tansiyon yüksekliğinin farkına varmaktadır.

Baş ağrısı, baş dönmesi, nefes darlığı gibi belirtiler bazı hastalarda ortaya çıkabilse de, çoğunlukla hipertansiyon belirti vermeden ilerlemektedir. Bu yüzden düzenli tansiyon ölçümü büyük önem taşımaktadır.

Türkiye’de Hipertansiyonun Genç Yaşlarda Artması

Prof. Dr. Demet Alaygut, Türkiye'de hipertansiyonun giderek genç yaş gruplarında da yaygınlaştığını; bunun başlıca nedenlerinin obezite, hareketsiz yaşam tarzı, sağlıksız beslenme ve yüksek tuz tüketimi olduğunu açıkladı. Ayrıca çocukluk çağında hipertansiyon oranlarının artışı özellikle dikkat çekici düzeye ulaşmıştır.

Genetik yatkınlığın dışında modern yaşam alışkanlıklarının hipertansiyon riskini artırdığı, aşırı tuz tüketimi, obezite, fiziksel inaktivite, sigara ve alkol kullanımı, kronik stres ve uyku düzensizliğinin hastalığın gelişiminde önemli rol oynadığı ifade edildi.

Obezite ve Hazır Gıdaların Hipertansiyona Etkisi

Obezitenin hipertansiyonla çok güçlü bir ilişkisi bulunmaktadır. Fazla kilonun damar yapısında bozulmaya ve kalbin iş yükünün artmasına neden olduğu, aynı zamanda insülin direnci ve hormonal değişiklikler yoluyla tansiyonu yükselttiği vurgulandı.

Hazır gıdaların giderek daha fazla tüketilmesi, çocuklarda hipertansiyonun erken yaşta görülmesine zemin hazırlamaktadır. Çocukların artan ekran başı süresi ve azalan fiziksel aktiviteleri de bu durumu kötüleştirmektedir.

Tuz Tüketimi ve Hipertansiyon İlişkisi

Türkiye'nin dünyada en yüksek tuz tüketen ülkeler arasında olduğu belirtilerek, Dünya Sağlık Örgütü'nün günlük tuz tüketiminin 5 gramdan az olmasını önerdiği fakat Türkiye'de bu miktarın yaklaşık iki katına çıkabildiği bildirildi. Fazla tuz tüketiminin vücutta su tutulmasına yol açarak damar içi basıncını artırdığı, işlenmiş gıdalar ve paketli ürünlerin gizli tuz kaynakları olduğu ifade edildi.

Çocuklarda Tansiyon Ölçümünün Önemi

Hipertansiyon tedavi edilmediğinde kalp, beyin, böbrek ve damar sisteminde ciddi hasarlara neden olabilmektedir. Bu hastalığın yol açtığı komplikasyonlar arasında kalp krizi, böbrek yetmezliği ve felç gibi yaşamı tehdit eden durumlar yer almaktadır.

Çocuklarda ise uzun dönemde kalp kasında kalınlaşma, damar yapısında bozulma ve erken kardiyovasküler hastalık riskinde artış görülebilmektedir. Bu nedenle çocuklarda tansiyon ölçümü, 3 yaşından itibaren rutin muayene protokolünün bir parçası olmalıdır.

Özellikle prematüre doğum, böbrek hastalığı, obezite veya kalp hastalığı öyküsü olan çocuklarda tansiyon takibi daha erken yaşlarda başlamalıdır.

Sağlıklı Yaşam Alışkanlıkları ile Hipertansiyonun Önlenmesi

Hipertansiyonun önlenmesinde sağlıklı yaşam alışkanlıkları büyük önem taşımaktadır. Tuz tüketiminin azaltılması, düzenli fiziksel aktivite yapılması, ideal kilonun korunması, sebze ve meyve ağırlıklı beslenme ile sigara ve alkolden uzak durmak önleyici temel adımlardır.

Dünya Sağlık Örgütü’nün 2020 fiziksel aktivite rehberine göre, yetişkinlerin haftada en az 150-300 dakika orta yoğunlukta veya 75-150 dakika yüksek yoğunlukta aerobik egzersiz yapması tansiyon kontrolü ve kalp-damar sağlığı açısından önem arz etmektedir.

Stres ve Uyku Düzeninin Hipertansiyon Üzerindeki Etkisi

Kronik stresin ve uyku düzensizliğinin tansiyonu doğrudan etkilediği, stres hormonlarının damar yapısını bozarak tansiyonu yükseltebildiği bildirildi. Ayrıca yetersiz uyku, geç saatlere kadar teknoloji ve ekran kullanımı hem yetişkinlerde hem çocuklarda tansiyon düzenini olumsuz yönde etkileyebilmektedir.

Çocukluk Çağı Hipertansiyonunun Sinsi Seyri ve Ailelerin Rolü

Çocuklukta hipertansiyon erişkinlere göre daha sinsi seyredebilir. Baş ağrısı, halsizlik, dikkat azalması, burun kanaması veya görme bulanıklığı gibi belirtiler görülebilir, ancak birçok çocukta belirti olmaz. Bu nedenle rutin çocuk hekimi kontrollerinde tansiyon ölçümünün ihmal edilmemesi gerekmektedir.

Ailelerin ve okulların çocukların sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanmasında, fiziksel aktivitenin artırılmasında ve ekran sürelerinin sınırlanmasında aktif rol alması büyük önem taşımaktadır. Okul kantinlerinde sağlıklı gıda seçeneklerinin artırılması da hipertansiyonun önlenmesinde etkili olacaktır.