Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi'nde Mikroplastik Kirliliği Alarm Veriyor: Deniz Suyunda Metreküpte 931 Parçacık Tespit Edildi

Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi'nde Mikroplastik Kirliliği Yaygın

Muğla'nın Datça ilçesi ile Bozburun Yarımadası'nı kapsayan Özel Çevre Koruma Bölgesi'nde (ÖÇKB) gerçekleştirilen bilimsel araştırmalar, bölgedeki deniz suyunda mikroplastik kirliliğinin ne denli yaygın olduğunu ortaya koydu. 2024 yılında Akdeniz Koruma Derneği ve Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi ortaklığında yapılan incelemelerde 17 farklı istasyonun tamamında mikroplastik parçacıklara rastlandı.

Deniz Suyunda Yüksek Mikroplastik Parçacık Sayısı

Yapılan ölçümlerde, metreküp başına 931 mikroplastik parçacık tespit edildiği bildirildi. Mikroplastiklerin %94'ü lif (fiber) şeklindeyken, %4'ü film formunda (naylon torba ve çuval parçaları), %2'si ise sert plastik parçacıklarından (fragment) oluşuyor. Ayrıca parçacıkların %72'sinin siyah renkte olduğu vurgulandı.

Mevsimsel Farklılıklar ve Kirlilik Kaynakları

Araştırmada mikroplastik yoğunluğunun mevsimlere göre değiştiği belirlendi. Yaz aylarında yoğunluk en yüksek seviyeye ulaşıp metreküpte 1,207 parçacık olarak ölçülürken, sonbahar 623, ilkbahar 833 ve kış aylarında ise 440 parçacık seviyesinde gerçekleşti. Yaz aylarındaki artışın, turizm faaliyetleri, artan insan hareketliliği ve karasal kaynaklı kirliliğin denize taşınmasıyla bağlantılı olduğu değerlendirildi.

Koruma Alanlarında Dahi Yoğun Kirlilik Tespiti

Özel koruma statüsüne sahip bölgede tüm istasyonlardan mikroplastik örneklenmesi yapılması, ağır sanayi baskısı bulunmayan alanlarda bile kirliliğin yaygın olduğunun göstergesi oldu. Akdeniz Koruma Derneği Bilimsel İzleme Uzmanı Dr. Kerem Gökdağ, tekstil kaynaklı lif formundaki mikroplastiklerin hakimiyetinin arazi kullanımı ve insan faaliyetlerinin deniz kirliliğine olan etkisini net biçimde ortaya koyduğunu ifade etti. Bu bulguların koruma önlemleri ve deniz yönetimi stratejilerinin geliştirilmesi açısından kritik önem taşıdığı belirtildi.

Mikroplastik Kirliliğinde Bölgesel Farklılıklar

Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Olgaç Güven, hem yüzey suyu hem kıyı ve plaj alanlarından alınan örneklerde 17 istasyonun tamamında mikroplastik analiz edildiğini belirtti. Bozburun ve Knidos bölgelerinde mikroplastik yoğunluğunun yüksek, Karaköy istasyonunda ise düşük seviyede olduğu tespit edildi. Ayrıca yarımadanın kuzey kesimindeki kirlilik seviyesinin, güneyine kıyasla daha az olduğu gözlendi.

Çevre Bilinci ve Yerel Katılımın Önemi

Proje kapsamında Datça Kent Konseyi iş birliğiyle düzenlenen 'Vatandaş Bilimi' etkinliğiyle bölge halkının deniz kirliliğinin ölçümü ve izlenmesine doğrudan katkı sağlaması sağlandı. UCPA Datça Su Sporları Merkezi'nin desteğiyle manta trol yöntemiyle mikroplastik örneklemeleri düzenli olarak devam ettiriliyor. Bu uygulamalar, deniz ekosisteminin korunmasına yönelik bilimsel verilerin yanı sıra toplumsal farkındalığın artırılmasına da hizmet ediyor.