Diyarbakır’da Engelli Vatandaşların Ücretsiz Ulaşım Hakkını Engelleyen Kooperatiflere Rekor Ceza

Diyarbakır’da Engelli Bireylere Karşı Ayrımcılık Yapan Kooperatiflere Ağır Cezalar

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Diyarbakır’da özel halk otobüsü işletmecilerinin engelli vatandaşların ücretsiz toplu taşıma hakkını engellediği iddialarını “ayrımcılık” olarak değerlendirerek iki kooperatife 256 bin 357’şer lira idari para cezası verdi.

İnceleme Süreci ve Belediye Görüşü

TİHEK, engelli bireylerin ücretsiz toplu taşımadan yararlanmasının özel otobüs sürücüleri tarafından engellendiğine ilişkin yerel basında yer alan haberler üzerine resen inceleme başlattı. Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın görüşünde, kentteki özel halk otobüsü işletmecilerinin 65 yaş üstü ve engelli vatandaşları araçlara almama kararı aldığı, vatandaşların Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER), ALO 153 ve Diyarbakır Valiliğine yaptıkları şikayetler sonucu ceza uygulandığı belirtildi.

Maddi Destek ve Kooperatiflerin Savunmaları

Belediye tarafından açıklanan görüşte, ücretsiz seyahat hakkı kapsamında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın araç başına gelir desteği sağladığı, ancak belediyenin ek bir ödeme yapmadığı vurgulandı. Kooperatiflerden S.S. Öz Diyarbakır Özel Halk Otobüsleri Şehiriçi Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi 6701 sayılı Kanun’a aykırılık bulunmadığını savunurken, S.S. 53 No.lu Kooperatif ise ücretsiz hizmet yükünün ekonomik zorluklar yarattığını belirterek belediyeden maddi destek talep etti.

TİHEK Kararının Gerekçeleri

Kurul, Anayasa’nın eşitlik ilkesinin engelli bireylerin haklarından yararlanırken objektif ve haklı bir neden olmadan farklı muameleye tabi tutulmasını yasakladığını vurguladı. Sosyal medya ve yerel basında yayımlanan videolarda, toplu taşıma şoförlerinin ücretsiz hizmet hakkı bulunan vatandaşları otobüslerden indirmeye çalıştığı teyit edildi. Ayrıca, özel işletmelerin engelli bireylerin topluma tam katılım sorumluluğunu yerine getirmediği belirtildi.

İlgili mevzuat gereği, toplu taşıma hizmeti sunan özel işletmelerin engelliler için belediyeden maddi destek alma zorunluluğu olmamakla birlikte, belediyenin destek vermemesi engelli bireylerin ücretsiz ulaşım hakkının engellenmesi için mazeret oluşturmadı. Bu nedenle, TİHEK özel halk otobüsü kooperatiflerinin ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine karar verip yüklü idari para cezası uyguladı.