El Halil Harem-i İbrahim Camisi Katliamının 32. Yılında Hafızalarda Canlı Kalan Acı ve Süregelen İsrail Baskıları

El Halil Harem-i İbrahim Camisi Katliamının İzleri 32 Yıl Sonra Hâlâ Silinmedi

İsrail işgali altındaki Batı Şeria'nın El Halil şehrinde yer alan Harem-i İbrahim Camisi, 25 Şubat 1994 tarihinde fanatik bir Yahudi saldırgan tarafından hedef alınarak bu kutsal mekânda sabah namazı sırasında 29 Filistinlinin hayatını kaybettiği, 150’den fazla kişinin yaralandığı trajik bir katliama sahne olmuştur. Dönemin imamı Şeyh Adil İdris'in anlattıkları, yaşanan dehşetin ve trajedinin hafızalarda ne denli taze olduğunu gösteriyor.

Katliamın Gerçekleştiği O Gün ve Sonrası

Ramazan ayının 15’inci gününde sabah namazını kılan Filistinlilere yönelik saldırıyı gerçekleştiren Baruch Goldstein, El Halil’de yasa dışı bir yerleşim biriminde yaşayan ve radikal Siyonist bir terör örgütü olan Kach üyesidir. Saldırı sonrası, Harem-i İbrahim Camisi uzun süre kapatılmış ve daha sonra caminin yüzde 54’ü Yahudi yerleşimciler için tahsis edilerek yapının ikiye bölünmesi kararı alınmıştır. Bu bölünme sonucunda Hazreti İshak ve eşi Refika'nın kabirlerine ait alan Müslümanlara bırakılırken, Hazreti Yakub ve Hazreti Yusuf makamlarının bulunduğu kısımlar sinagoga dönüştürülmüştür.

Dönemin İmamı Şeyh Adil İdris'in Anlattıkları

Katliamın tanığı olan Şeyh Adil İdris, o sabah evinden camiye giderken yaşanan kısıtlamalara ve kadınların caminin bazı bölümlerine alınmamasına dikkat çekmiştir. Saldırı sırasında yerleşimci Goldstein’in namazdaki insanlara ateş açarak çok sayıda kayba yol açtığını ve kardeşlerinden iki kişiyi de saldırıda kaybedip yaralananlar arasında bulunduğunu belirtmiştir. İdris, namaz kılanların secde esnasında hedef alınmasının ve caminin adeta kana bulanmasının yaşadığı derin travmanın ana unsurları olduğunu ifade etmiştir.

Saldırı Sonrası Güvenlik Önlemleri ve Camiye Yönelik Kısıtlamalar

Katliamın ardından İsrail makamları camiyi 9 ay süreyle kapatmış, kurulan soruşturma komisyonu ise caminin yüzde 54’ünün Yahudi kullanımına verilmesi, elektronik kapıların takılması ve ezan okuma sayısının ayda 50-55 kezle sınırlandırılması kararlarını uygulamaya koymuştur. Ayrıca caminin çevresindeki iki bin civarındaki dükkanın kapatılması, Müslümanların bayramlarda camiye erişimlerinin kısıtlanması gibi tedbirler de bunda yer almıştır. Bu uygulamalar hem caminin işlevini hem de Filistinlilerin ibadet hakkını etkilemektedir.

Süregelen İhlaller ve Bölgedeki Güncel Durum

Harem-i İbrahim Camisi çevresinde ibadet edenlerin dışarısından gelenlerin birçok askeri kontrol noktasından geçmesi zorunluluğu, camide ezanın engellenmesi gibi İsrail tarafından sürdürülen uygulamalar devam etmektedir. El Halil’de 1997 El Halil Protokolü kapsamında belirlenen H1 ve H2 bölgelerinden H2 tamamen İsrail’in kontrollerindedir ve bu alanlarda yasa dışı yerleşim bölgeleri inşa edilmektedir. 2026 yılından itibaren cami avlusuna yeni düzenlemeler getirilmiş, Filistinli yöneticilerin yetkileri kısıtlanmış ve camiye İsrailli yerleşimcilerin baskınları arttırılmıştır. Filistinli yetkililer ise bu adımların mekanda yeni bir fiili durum yaratma çabası olduğunu belirtmektedir.

Caminin Ruhani ve Tarihi Mirasına Yönelik Tehditler

İmam Şeyh Adil İdris, Harem-i İbrahim Camisi'nin halen o trajik sabahın izlerini taşıdığını ve İsrail işgal makamlarının baskıları doğrultusunda caminin kimliğinin ve ruhunun zedelendiğini vurgulamaktadır. Caminin şehitlerinin hatıralarının canlı tutulması ve kutsal mekanın saldırılardan korunması için sürekli bir duyarlılık gerektiğini ifade etmektedir. Bu kapsamda, camiye yönelik ihlallerin sona erdirilmesi ve kutsal alanın asli kimliğiyle korunması uluslararası toplumun dikkatini çeken en önemli konular arasında yer almaktadır.