Endometrioziste Tanı Süresi Kısalıyor: ACOG’un 2026 Kılavuzuna Göre Erken Klinik Tanı ve Tedavi Mümkün

Endometriozis Tanısında Yeni Dönem Başlıyor

Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Doç. Dr. Funda Göde tarafından aktarıldığı üzere, endometriozis uzun yıllardır tanısı en geçif konulan hastalıklardan biridir ve bu gecikme ortalama 4 ila 11 yıl arasında değişebilmektedir. Ancak, Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) Mart 2026'da yayımladığı güncel klinik kılavuz, endometriozis tanı ve tedavi yaklaşımında önemli bir değişikliğe işaret etmektedir.

Yeni Kılavuzla Tanı Yaklaşımı Değişiyor

ACOG’un yeni kılavuzu, klasik cerrahi müdahaleyle kesin tanı koyma gerekliliği yerine klinik değerlendirme yoluyla daha erken tedaviye başlanabilmesini mümkün kılıyor. Bu sayede, tanı sürecindeki uzun bekleyişlerin önüne geçilerek hastaların yaşam kalitesinin artırılması amaçlanmaktadır. Doç. Dr. Göde, kılavuzun hastaların erken tanı ve tedaviye daha güvenli bir şekilde erişim sağlamasına yönelik pratik bir rehber sunduğunu vurgulamaktadır.

Endometriozis Belirtileri ve Klinik Tanının Önemi

Endometriozis; rahim içini kaplayan endometrium benzeri dokuların rahim dışındaki bölgelerde yerleşmesiyle ortaya çıkan, östrojen hormonuna bağlı ve üreme çağındaki kadınlarda görülen bir hastalıktır. Hastalığın belirtileri değişkenlik göstermekle birlikte, 6 aydan uzun süren kronik pelvik ağrı, aşırı adet sancısı, cinsel ilişki sırasında ağrı, ağrılı idrar yapma ve dışkılama gibi şikayetler, endometriozis açısından kritik uyarıcı semptomlar arasında yer almaktadır. Ayrıca, bu belirtilere infertilite eşlik ediyorsa tanı olasılığı daha da artmaktadır.

Görüntüleme Yöntemlerinde Öncelik: Transvajinal Ultrasonografi

Tanı sürecinde görüntüleme yöntemlerinin seçimi yeni kılavuzda öne çıkan önemli bir konudur. Şüpheli durumlarda ACOG, öncelikli olarak transvajinal ultrasonografi kullanılmasını önerir. Bu yöntemle rahim, yumurtalıklar, fallop tüpleri, mesane, bağırsaklar ve Douglas boşluğu gibi pelvik organlar detaylı biçimde incelenebilir. Eğer transvajinal ultrason uygulanamıyorsa, transabdominal ultrasonografi alternatif bir görüntüleme seçeneği olarak değerlendirilebilir. Derin endometriozis şüphesi taşıyan ve cerrahi planlanan hastalar için ise pelvik manyetik rezonans görüntüleme (MRI) önerilmektedir. MRI, özellikle derin dokulardaki tutulumları saptamada ultrasona göre daha yüksek hassasiyet sunmaktadır.

Laparoskopinin Anlamı ve Kullanım Alanları

Doç. Dr. Göde, tanısal laparoskopinin bazı klinik durumlarda halen önemli olduğunu belirtmektedir. Klinik bulguların kesin olmadığı, hasta tarafından cerrahi yolu ile kesin tanı alma talebinin olduğu ya da medikal tedaviye rağmen ağrının kontrol altına alınamadığı durumlarda laparoskopi yapılabilir. Ayrıca görüntülemelere rağmen endometriozis şüphesi devam eden olgularda cerrahi değerlendirme sağlanması karar verme sürecinde önemli yer tutmaktadır. Bu invaziv bir işlem olduğundan ameliyat kararı, risk ve faydalar göz önünde bulundurularak hekim ve hasta arasında ortaklaşa verilmelidir.