Giden Gelmez Dağları'nda Karadeniz'e Özgü Doğu Kayını Mikro-Popülasyonu Keşfedildi: İklim Değişikliğine Karşı Kritik Öneme Sahip

Giden Gelmez Dağları’nda Doğu Kayını Mikro-Popülasyonu Keşfi

Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi araştırmacıları, Antalya'nın Akseki ilçesindeki Giden Gelmez Dağları'nda, Karadeniz'e özgü doğu kayını (Fagus orientalis) türüne ait daha önce kaydedilmemiş yeni bir mikro-sığınak popülasyonu tespit etti. Araştırma, 1750-1800 metre yükseltiler arasında karstik yapılı arazi ve çöküntü alanları üzerinde yaklaşık 0,5 hektarlık bir bölgede gerçekleştirildi.

Doğu Kayınının Sınırlı Yayılış Alanının Ötesinde İzler

Bilinen yayılış alanları Karadeniz, Kafkasya ve Amanos Dağları ile sınırlı olan doğu kayını türünün, Akseki bölgesinde saptanan popülasyonu, türün yayılım modellerine dair mevcut anlayışların yeniden değerlendirilmesine olanak sağlıyor. Söz konusu mikro-sığınak popülasyonu, yaklaşık 400 kilometre batıda yer alan ve nemli mikroklima koşullarına sahip bir ekosistemde varlığını koruyor.

Genetik Koruma ve İklim Değişikliğine Adaptasyon Açısından Önemi

Prof. Dr. Ali Kavgacı'nın öncülüğünde yürütülen araştırmada, popülasyonda hem tohum kaynaklı genç bireyler hem de kök sürgünüyle oluşmuş çok gövdeli yapılar gözlendi. Tespit edilen bireyler, dolinler gibi toprak derinliği ve nem birikimi yüksek karstik çöküntü alanlarında yoğunlaştı. Bu mikroklima koşulları, türün bu bölgede yaşamasını mümkün kılıyor.

Uzun yıllara dayanan bu popülasyonun, iklim değişikliği senaryolarına karşı önemli bir gen havuzu oluşturduğu belirtilirken, bölgenin gen koruma alanı olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor. Bu alanlar kuraklığa karşı dirençli bireylerin barınabileceği kritik doğal habitatlar olarak önem kazanıyor.

Doğu Kayını'nın Ormancılık ve Ekolojiye Katkıları

Bölgedeki ormanın büyük kısmı Toros göknarı ile kaplı olmakla birlikte doğu kayını ile birlikte akçaağaç, karaağaç ve üvez gibi kuzey ormanlarına özgü türler de bu bölgede yer alıyor. Prof. Dr. Kavgacı, keşfin ormancılık açısından ağaçlandırma ve iklim değişikliğine uyum çalışmalarında kullanılabilecek genetik materyallerin bulunması açısından da önemli olduğunu belirtiyor.

Geleceğe Yönelik Planlamalar ve Bilimsel Çalışmalar

Popülasyonun binlerce yıllık geçmişe sahip olduğu, son buzul çağı mirası olarak değerlendirildiği ifade edilirken, araştırmacılar ilerleyen dönemlerde genetik analizler ve polen kayıtları ile bulguları daha detaylı incelemeyi planlıyor. Bu çalışma, türlerin geçmiş göç rotaları ve gelecekteki iklim senaryolarının anlaşılması bakımından da yeni perspektifler sunuyor.