Güney Kafkasya'da Kalıcı Barış İçin Erivan Zirvesi ve Türkiye-Ermenistan Normalleşmesinde Yeni Dönem

Avrupa Siyasi Topluluğu Erivan Zirvesi'nde Güney Kafkasya'da Barış ve İşbirliği Vurgusu

Avrasya İncelemeleri Merkezi (AVİM) Analisti Hazel Çağan Elbir tarafından kaleme alınan analizde, 4 Mayıs 2026 tarihinde Erivan'da düzenlenen Avrupa Siyasi Topluluğu (AST) 8. Zirvesi'nin Güney Kafkasya'da kalıcı barış ve normalleşme adımları açısından büyük önem taşıdığı ifade ediliyor. 2022 yılında Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un öncülüğünde kurulan AST, geniş kapsamlı siyasi diyalog ve işbirliği platformu olarak, bölgesel istikrar ve bağlantısallık konularına odaklanmaktadır.

Erivan Zirvesi ve Türkiye-Ermenistan Normalleşme Süreci

Zirve, "Geleceği İnşa Etmek: Avrupa'da Birlik ve İstikrar" temasıyla toplanarak Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'i davet etmesiyle bölgesel diplomaside yeni bir sayfa açtı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın Türkiye'yi temsilen katılması, son yıllarda yükselen normalleşme sürecinin önemli bir diplomatik göstergesi olarak değerlendirilmektedir. 2008-2009'daki "futbol diplomasisi"nden sonraki en üst düzey ziyaret niteliğinde olan bu gelişme, iki ülke arasında karşılıklı saygı ve egemenlik temelinde ilerleyen diyaloğun tescilidir.

Ekonomik İşbirliğinde Somut Adımlar: Sınırların Açılması ve Demiryolu Projesi

Türkiye-Ermenistan sınırının üçüncü ülke vatandaşlarına açılması yönündeki teknik hazırlıklar tamamlanmış, Kars-Gümrü Demiryolu’nun rehabilitasyonu için ortak çalışma grupları kurulmuştur. 1993'ten beri kapalı olan bu hat, Orta Koridor’un önemli bir parçası olup bölge genelinde ticaret, lojistik ve enerji alanında yeni bağlantılar kurulmasını sağlayacaktır. Böylece, sadece iki ülke arasında değil, Güney Kafkasya'nın tamamında ekonomik işbirliği ve bölgesel refah artışı hedeflenmektedir.

Ermenistan'ın Çok Vektörlü Dış Politika ve Bölgesel Dengeler

Ermenistan'ın AB ile ortaklık arayışıyla birlikte Avrasya Ekonomik Birliği üyeliğini sürdürme çabası, post-Sovyet bölgesinde devletler için esnek ve çok vektörlü diplomasinin önemini göstermektedir. Bu denge politikası, Erivan'ın Batı yönelimini Moskova ile kopuşa dönüştürmeden, bölgesel işbirliği imkânlarını kullanarak ekonomik çeşitlendirme hedefinin altını çizmektedir. Türkiye-Ermenistan ilişkilerindeki normalleşme bu bağlamda bölgesel bağlantısallığı ve siyasi istikrarı güçlendirecek bir zemin oluşturmaktadır.

Karşılıklı Güven ve Kazan-Kazan Mantığı

Normalleşme sürecinde diasporanın etkisi, tarihsel anlatılar ve Rusya'nın bölgesel nüfuzu gibi faktörler zorluklar oluştursa da, Paşinyan yönetiminin mevcut sınırlar içinde odaklanma stratejisi pragmatik bir yol haritası sunmaktadır. Türkiye, bu süreci barış, istikrar ve ekonomik işbirliği temelinde desteklemenin yanı sıra Azerbaycan'la tam uyum içinde hareket etmektedir. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in zirvede verdiği mesajlar da bölgesel barış gündeminin özünü ve hukuki güvencelerin önemini ortaya koymaktadır.

AB-Ermenistan Stratejik Gündemi ve Bölgesel Etkiler

Erivan Zirvesi kapsamında kabul edilen yeni AB-Ermenistan Stratejik Gündemi, Batı ile entegrasyon iradesini resmileştirmekte; enerji güvenliği, dijital dönüşüm ve güvenlik işbirliğini ön plana çıkarmaktadır. Bu gelişmeler Ermenistan'a ekonomik dayanıklılık ve çeşitlilik sağlarken, Türkiye ve Azerbaycan'ın güvenlik ve egemenlik taleplerinin karşılanması sürecin başarısında belirleyici unsur olmaya devam ediyor. Tarihi Ani Köprüsü'nün ortak restorasyonu gibi somut işbirliği alanları da ikili ilişkilerde ilerleme kaydedildiğini göstermektedir.

Güney Kafkasya'da Yeni Bir İşbirliği Dönemi Mümkün

Erivan Zirvesi, Avrupa Siyasi Topluluğu'nun sadece sembolik değil, somut bölgesel işbirliği fırsatları sunan önemli bir buluşması olmuştur. Kars-Gümrü demiryolunun rehabilitasyonu, sınırların açılması ve üçlü diyalog mekanizmalarının güçlendirilmesiyle Güney Kafkasya, çatışma coğrafyasından işbirliği havzasına dönüşme potansiyeline sahiptir. Bu süreç, bölge ülkelerinin karşılıklı kazanımlarına dayalı bir anlayışla ilerleyerek, sürdürülebilir barış ve istikrarı mümkün kılacaktır.