Hakim ve Savcılarla İlgili Disiplin ve İnsan Hakları İhlalleri TBMM Gündeminde: CHP’den Kritik Soru Önergesi

Hakim ve Savcıların Disiplin Süreçleri ve Görev Değişiklikleri Soruşturma Konusu Oldu

CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na verdiği soru önergesiyle, son beş yıl içinde disiplin soruşturması başlatılan hakim ve savcı sayısı hakkında bilgi istedi. Ayrıca, Anayasa'nın 153. maddesine göre bağlayıcı olan Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarını uygulamayan hakim ve savcılara ilişkin herhangi bir disiplin işleminin yapılıp yapılmadığını sordu.

Adalet Bakanı Akın Gürlek’e Sorulan Önemli Sorular

Tanrıkulu, önergesinde görev yeri değiştirilen hakim ve savcıların sayısını, bu değişikliklerin kaçının talep dışı (resen) olduğunu ve ilgili disiplin soruşturmalarının kaçının beraat veya meslekten ihraç ile sonuçlandığını öğrenmek istedi. Ayrıca, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararları doğrultusunda görev ihmali yaptığı değerlendirilen yargı mensupları hakkında inceleme başlatılıp başlatılmadığına dair yanıt talep etti.

HSK Seçimleri ve Yargı Bağımsızlığı Üzerine Kritik Sorular

Önergede, Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) üyelerinin seçiminde yürütme organı tarafından belirlenen üyelerin oranı, bu durumun yargı bağımsızlığına etkisiyle ilgili bir etki analizi yapılıp yapılmadığı sorulmaktadır. Ayrıca HSK terfi kriterleri konusunda, “kararların üst mahkemelerce onanma oranı” mı yoksa “Anayasal haklara uygunluk” mu esas alındığına dair bilgilendirme talep edilmektedir.

Cezaevlerindeki Tutuklu ve Hükümlülerle İlgili Veriler

Tanrıkulu, Adli Tıp Kurumu tarafından “cezaevinde kalamaz” raporu verilen ancak tahliye edilmeyen mahpusların sayısını, cezaevlerinin toplam kapasitesini, doluluk oranlarını ve Türkiye genelinde tutuklu-hükümlü sayısını da sorularına dahil etti. Son üç yıl içinde cezaevlerinde yaşanan ölümler ve bu ölümlerin nedenlerine ilişkin detaylar, 65 ve 75 yaş üstü mahpus sayıları ile ağır hasta tutuklular hakkında bilgi istedi.

Çocukların Durumu ve Cezaevi İhlalleri

Ayrıca, cezaevlerinde annesiyle birlikte kalan 0-6 yaş arası çocuk sayısı ve bu çocuklara yönelik psikolojik, eğitim ve sağlık destek programlarının neler olduğu hakkında da sorular yöneltildi. Son beş yılda cezaevlerinde açılan disiplin soruşturmalarının toplam sayısı ve kötü muamele iddialarına ilişkin soruşturma oranları da önergede yer almaktadır.

İnsan Hakları İhlali Başvuruları ve Kurumların İncelemeleri

2025 yılı içinde yapılan insan hakları ihlali başvuru sayısı, başvuruların kabul, red ve yaptırım oranları, cezaevlerinde yapılan denetim sayısı ve bu denetimler sonucunda tespit edilen ihlal sayısı hakkında da detaylı bilgiler talep edildi. Kolluk kuvvetleriyle ilgili kötü muamele başvurularının yaptırımla sonuçlanma oranları ve kurumun resen başlattığı inceleme sayıları da sorular arasında yer aldı.

Kişisel Verilerin Korunması ve Mesleğe Yeni Atananlar

Soru önergesinde, son beş yılda eğitimi tamamlayarak hakim ve savcı olarak atananların sayısı, mesleki geçmiş dağılımı ve yazılı sınav ile mülakat puanları arasındaki farklar da sorgulandı. Mülakat komisyonlarında yürütme organı temsilcilerinin bulunup bulunmadığı, akademi müfredatında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Anayasa hukuku eğitimlerinin toplam saat oranları ile mesleğe başladıktan sonra disiplin işlemine tabi tutulanların oranına dair bilgiler de istenmektedir.

Veri Güvenliği ve İhlallere Karşı Önlemler

Kurumun üç yıl içinde aldığı veri ihlali bildirim sayısı, bunların kamu ve özel sektöre dağılımı ve kamu kurumlarına verilen idari para cezası miktarı soruldu. Kişisel verilerin hukuka aykırı paylaşımı nedeniyle başlatılan devlet kurumu incelemeleri ve kurumun resen başlattığı soruşturma sayısına da cevap isteniyor. Türkiye’deki kamu veri tabanlarının güvenliği konusunda yapılan denetim sayısı da önergede yer alan başlıklar arasında bulunuyor.