Hantavirüse Karşı Kritik Uyarı: Kuru Tozları Süpürmek Virüsü Havaya Karıştırıyor

Hantavirüsün Bulaşma Yolu ve Korunma Yöntemleri

İSTAHED Bilim Komisyonu Üyesi Uzm. Dr. Gülşah Keçebaş, son dönemde küresel çapta gündemde olan hantavirüsün insanlara bulaşmasının en yaygın yolunun kuru tozların süpürülerek havaya karışması olduğunu belirtti. Böyle bir durumda ortamda bulunan virüs yüklü partiküller havaya yayılır, bu yüzden temizlik yapılacak alanların öncelikle sulandırılmış çamaşır suyu ile ıslatılması gerektiği uyarısında bulundu.

Hantavirüsün Kaynağı ve Genetik Yapısı

Hantavirüs, keneler veya sivrisinekler gibi eklembacaklılardan değil, doğrudan kemirgenlerden insanlara geçen bir RNA virüsüdür. Segmentli genetik yapısı nedeniyle farklı suşlar arasında genetik parça değişimi yaşanması olasıdır; bu durum virüsün daha bulaşıcı veya daha şiddetli hale gelme riskini taşır.

Hastalık Mekanizması ve Tarihi

Hantavirüsün insan vücuduna verdiği zarar, doğrudan hücre parçalanmasından ziyade bağışıklık sistemi üzerinde oluşturduğu bozukluklar yoluyla akciğer ve böbreklerde hasar meydana getirmesidir. Virüsün etkileri, ekolojik dengenin insan sağlığı üzerindeki etkisinin tarihsel ve somut bir örneğidir; M.Ö. 960 yılına kadar Çin’de benzer hastalık tabloları kayıt altına alınmıştır.

Modern tıpta hantavirüs, Kore Savaşı döneminde yoğun şekilde incelenmiş ve 1976’da Dr. Ho-Wang Lee tarafından virüs ilk kez izole edilmiştir. Virüs, vakaların görüldüğü Hantaan Nehri’nden adını almıştır. 1993 yılında ABD’de akciğerleri etkileyen formu (HPS) resmi olarak tanımlanmıştır.

Türkiye’de Vakalar ve Sağlık Önlemleri

Türkiye’de hantavirüs varlığı ilk kez 2009 yılında Zonguldak ve Bartın’da tespit edilmiştir. Ülkemizdeki vakalar genellikle ABD’deki ölümcül akciğer formundan farklı olarak böbrek tutulumuyla seyretmektedir. Uygun tedavi ve hızlı müdahale sayesinde vakaların %90’ından fazlası tam iyileşme ile sonuçlanmıştır.

Sağlık Bakanlığı verilerine göre şu anda ülke genelinde aktif bir salgın bulunmamaktadır.

Andes Virüsü ve Yeni Tehdit

Mayıs 2026’da bir kruvaziyer gemisinde patlak veren salgın, tıp camiasında alarma sebep oldu. Andes virüsü, hantavirüsler arasında insandan insana yakın temas yoluyla bulaşabilen tek türdür. Türkiye’ye getirilen şüpheli üç yolcunun test sonuçları ise negatif çıkmıştır.

Hayati Korunma Uyarıları

Özellikle depo, tavan arası, ahır gibi kemirgenlerin sıkça bulunduğu alanların temizliği sırasında çalı süpürgesi veya elektrikli süpürge kullanımı kesinlikle önerilmemektedir. Bu tür temizlikler, virüsün havaya yayılmasına neden olabilir. Temizlik öncesi ortamın mutlaka sulandırılmış çamaşır suyu ile ıslatılması zorunludur. Ayrıca riskli alanlarda en az N95 tipi maske ve eldiven kullanımı hayati önem taşımaktadır.

Ne Zaman Sağlık Kuruluşuna Başvurulmalı?

Kırsal bölgelerde yaşayan veya kemirgen teması şüphesi bulunan kişilerin, ani başlayan yüksek ateş, şiddetli bel ağrısı veya hızla gelişen nefes darlığı gibi belirtiler görülmesi durumunda vakit kaybetmeden sağlık kurumlarına başvurması gerekmektedir.

Dr. Keçebaş, hantavirüs vakalarındaki artışın doğanın imdat çağrısı olduğunu ve doğal dengeyi korumanın çevrenin yanı sıra doğrudan insan sağlığını da korumak anlamına geldiğini ifade etti.