Hollanda ve İzlanda, Güney Afrika’nın İsrail’e Açtığı Soykırım Davasına Müdahil Oldu

Hollanda ve İzlanda, Güney Afrika'nın İsrail'e Açtığı Soykırım Davasında Müdahil Oldu

Uluslararası Adalet Divanı (UAD), 1948 tarihli Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi kapsamındaki ihlal iddiasıyla Güney Afrika’nın İsrail’e karşı açtığı davada Hollanda ve İzlanda’nın müdahil olmak istediğini duyurdu. Söz konusu iki ülke, UAD Şartı'nın 63. maddesine dayanarak hukuki müdahillik bildirimi sundu.

Hollanda'nın Müdahillik Bildirimi ve Vurguları

Hollanda, bildiriminde soykırım kapsamında sivil halkın zorla yerinden edilmesinin soykırım fiili oluşturabileceği ya da soykırım kastının belirlenmesinde önemli bir unsur olduğu görüşünü ortaya koydu. Ayrıca, çocuklara yönelik eylemlerin farklı şekilde değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Hollanda, soykırımın açlık ve insani yardımın kasten engellenmesi yoluyla da işlenebileceği yaklaşımını benimsedi ve üçüncü devletlerin soykırımı önleme sorumlulukları üzerine hukuki detayları inceledi.

İzlanda'nın Soykırım Kastı Yaklaşımı ve Öne Çıkan Noktalar

İzlanda ise müdahillik bildirgesinde, soykırım kastının belirlenmesi için tek makul çıkarım olmak zorunda olmadığını savundu; farklı kastların varlığı durumunda mahkemenin soykırım tespitine engel olmaması gerektiği belirtildi. Çocuklara yönelik özellikle işkence ve psikolojik saldırıların dikkatlice ele alınması gerektiği ifade edildi. İzlanda, yüksek çocuk nüfusuna sahip bölgelerde insani yardımın engellenmesi ve açlığa mahkûm edilmenin soykırım kastı belirlemede önemli olduğunu vurguladı.

Uluslararası Yükümlülükler ve Mahkeme Süreci

Bildiride ayrıca, soykırımın ortaya çıkması halinde devletlerin bu suçu engelleme ve cezalandırma yükümlülüklerini etkin şekilde yerine getirmeleri gerektiği, bunun kendi kurdukları komisyonlar veya uluslararası mahkemelerle işbirliği içinde yapılmasının önemi üzerinde duruldu. UAD, Güney Afrika ve İsrail’i Hollanda ve İzlanda’nın müdahillik taleplerine ilişkin yazılı görüşlerini sunmaya davet etti.

Müdahillik Talebinde Bulunan Ülkelerin Sayısı Artıyor

Daha önce Kolombiya, Libya, Meksika, Filistin, İspanya, Türkiye, Şili, Maldivler, Bolivya, İrlanda, Küba, Belize, Brezilya, Komorlar, Belçika, Paraguay ve Norveç gibi ülkelerin müdahillik talepleri oldu; Hollanda ve İzlanda ile bu sayı 18’e yükseldi.

Güney Afrika’nın İsrail’e Açtığı Davanın Güncel Durumu

Güney Afrika Cumhuriyeti, 29 Aralık 2023 tarihinde 1948 Soykırım Sözleşmesi’nin ihlal edildiği gerekçesiyle İsrail aleyhine UAD’de dava açtı. Güney Afrika, Gazze’deki insani kriz nedeniyle Divan’dan ihtiyati tedbir kararı talep etti. UAD, İsrail’in soykırım fiillerinin önlenmesi için gerekli tedbirleri alması ve özellikle Refah’ta riskli askeri operasyonları durdurması yönünde üç ayrı karar verdi.

Divan’ın İsrail’e verdiği cevap süresi bugün dolmuş olup, süreçte gelecek yanıtlar davanın seyri açısından önem taşıyor.