Hollanda’dan Uluslararası Adalet Divanında İsrail Aleyhine Soykırım Davasında Kritik Müdahillik Açıklaması

Hollanda, UAD'deki Soykırım Davasında Soykırım Fiilleri ve Kastına İlişkin Önemli Görüşler Paylaştı

Hollanda, Güney Afrika'nın İsrail aleyhine Uluslararası Adalet Divanında (UAD) devam eden soykırım davasında müdahil olarak, soykırımın temel fiillerinin ve özel kastının belirlenmesine ilişkin ayrıntılı görüşler sundu. Hollanda'nın 12 Mart'ta verdiği müdahillik metninde, açlık ve insani yardımın kasıtlı olarak engellenmesinin soykırım kastı tayininde kritik önem taşıyabileceği ifade edildi.

Açlık ve İnsani Yardımın Alıkonulması Soykırım Fiili Olarak Değerlendirilebilir

Hollanda, soykırım suçunun yorumlanmasında, grubun tamamının veya bir kısmının fiziksel yok edilmesine yol açacak şekilde açlık ve insani yardımın kasıtlı alıkonmasının Doğrudan soykırımın temel fiillerinden biri olabileceğini belirtti. Bu tür fiillerin, fiziksel yok etmeye yol açacak şekilde "hesaplanmış yaşam koşulları" yaratılması anlamına geldiği ve gerçekleşmiş yok etmeyi gerektirmediği vurgulandı. Ayrıca, bu fiillerin özel kastın kanıtlanmasında da önemli bir göstergesi olduğu ifade edildi.

Zorla Yerinden Etme ve Soykırım Kastının Belirlenmesinde Önemi

Hollanda, zorla yerinden etmenin koşullara bağlı olarak soykırımın temel fiillerinden biri olabileceğini ve özel soykırım kastının tespiti sürecinde belirleyici rol oynayabileceğini belirtti. Soykırım Sözleşmesi'nin 2(b) ve 2(c) maddeleri kapsamında zorla yerinden etmenin, ciddi bedensel veya zihinsel zarar vermesi ya da hesaplanmış ölümcül yaşam koşulları yaratması anlamına gelebileceği ifade edildi.

Çocuklara Yönelik Soykırım Fiilleri ve Hassasiyetleri

Hollanda, çocuklara karşı işlenen soykırım fiillerinin özel olarak değerlendirilmesi gerektiğini, çocukların hassas ihtiyaçları ve farklı durumları göz önünde bulundurularak "ciddi bedensel veya zihinsel zarar" kriterinin çocuklar için daha düşük bir eşikte uygulanması gerektiğini savundu. Bu bağlamda çocukların zorla yerinden edilmesinin belirli koşullarda soykırım suçu kapsamında değerlendirilebileceği belirtildi. Ayrıca, çocukların hedef alınmasının soykırım kastı kanıtı olabileceği ve özel kastın belirlenmesinde mahkemenin bunu dikkate alması gerektiği vurgulandı.

Müdahillik ve Soykırım Sözleşmesi’nin Hukuki Niteliği

Hollanda, soykırım yasağının “jus cogens” olarak tanımlanan emredici hukuk kuralı olduğunu, Soykırım Sözleşmesi’ndeki yükümlülüklerin ise devletlere karşı evrensel nitelikte (erga omnes) olduğunu belirterek, tüm devletlerin sözleşmenin amaçlarının gerçekleştirilmesinde ortak çıkarının bulunduğunu ifade etti. Ayrıca, UAD'nin dava kapsamında aldığı ilk geçici tedbir kararına atıfta bulunarak bu müdahillik bildiriminde sözleşmenin yorumlanması ve uygulanmasının hedeflendiğini açıkladı.

Uluslararası Tepkiler ve Müdahillik Bildirimleri

Güney Afrika'nın İsrail aleyhine açtığı soykırım davasında, Hollanda'nın yanı sıra Türkiye, Kolombiya, Libya, Meksika, Filistin ve birçok farklı ülke de benzer müdahillik bildiriminde bulundu. Bunların bazıları Güney Afrika’nın iddialarıyla paralel görüşler sunarken, bazı ülkeler ise İsrail lehine kısmi argümanlar destekledi. Almanya, Fransa, İngiltere ve Kanada gibi önemli ülkelerin ise müdahil olmaması uluslararası kamuoyunda çifte standart eleştirilerine yol açtı.

Hollanda’nın Müdahilliğine İsrail Yanlıları Tarafından Eleştiri

Hollanda’daki İsrail yanlısı lobi kuruluşu İsrail Bilgi ve Belge Merkezi (CIDI), Hollanda'nın müdahillik kararını eleştirerek, bu tutumun Hollanda'nın Güney Afrika'dan mesafe almadığını ve Güney Afrika’nın tanımlamalarını genişletmesine destek verdiğini belirtti. CIDI, Hollanda hükümetinin Parlamento ile daha fazla istişare yapması gerektiğini savundu.

Güney Afrika’nın Soykırım Davası ve UAD’nin Tedbir Kararları

Güney Afrika Cumhuriyeti, 29 Aralık 2023’te İsrail’in 1948 tarihli Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi’ni ihlal ettiği iddiasıyla UAD’ye dava açtı. Divan, 26 Ocak, 28 Mart ve 24 Mayıs 2024 tarihlerinde İsrail’in soykırım fiillerini önlemesi ve özellikle Gazze’deki insani durumu iyileştirmesi için üç ayrı ihtiyati tedbir kararı verdi. İsrail ise savunmasında iddiaları "temelsiz ve iftira niteliğinde" olarak nitelendirerek, kendini terörist gruplara karşı savunma hakkına vurgu yaptı.