Hürmüz Boğazı Krizi Küresel Petrol Piyasalarını Sarsıyor: Rusya Avantaja Geçiyor

Hürmüz Boğazı'nın Kapalı Kalma Riski Küresel Enerji Piyasalarında Endişe Yarattı

ABD ve İsrail'in İran ile yaşadığı savaş, dünya çapında petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz ticaretinin yaklaşık %20'sinin geçtiği stratejik Hürmüz Boğazı'nın uzun süreli kapanma ihtimalini gündeme taşıyor. Bu güzergâhtaki kesinti özellikle Avrupa, ABD ve eski ABD Başkanı Donald Trump için enerji arzında sıkıntılar yaratırken, aynı zamanda Kremlin’in petrol ihracatını artırmasına ve Ukrayna çatışmasından maddi fayda sağlamasına olanak tanıyor.

İran'ın Kontrolünde Olan Boğazda Gerginlik ve Tehditler

Tahran, Basra Körfezi'nde yer alan Hürmüz Boğazı'nın kuzey kıyısını kontrol eden taraf olarak, ABD ve İsrail'in saldırgan eylemlerine karşılık defalarca boğazı kapatmakla tehdit etti. Ancak, üst düzey liderlerin öldürülmesi ve yoğun bombardımanlara rağmen İran bu tehdidini fiilen hayata geçirmedi. Buna rağmen, nakliye şirketlerinin artan risk algısı ve yükselen sigorta maliyetleri nedeniyle boğazdaki deniz taşımacılığı büyük oranda durma noktasına geldi.

Küresel Petrol Piyasalarındaki Stratejik Değişim ve Rusya'nın Kazancı

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'ndaki bu jeopolitik riskin yalnızca soyut bir tehdit olmadığını; küresel tedarik zincirinde gerçek aksamalara yol açtığını belirtiyor. Ortadoğu petrol arzındaki kesintilerin Rusya'nın pozisyonunu güçlendirdiği, Hindistan ve Çin’in Rus petrolüne olan bağımlılığının arttığı ifade ediliyor. Her ne kadar Batılı ülkelerin baskısıyla bu iki büyük alıcı Rus petrolü ithalatını azaltmaya çalışsa da, yaptırımlara rağmen milyonlarca varilin “gölge filo” tankerlerinde beklediği belirtiliyor.

Hürmüz Boğazı'nın kapanması durumunda sadece Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Irak’tan gelen resmi petrol değil, aynı zamanda yaptırım uygulanan İran petrolü de dünya piyasasından çekilecek. ABD'nin Venezuela’ya yönelik abluka politikası göz önüne alındığında, bu durum Rusya'yı düşük maliyetli gölge filo petrolünün başlıca tedarikçisi konumuna getirecek. Küresel petrol fiyatlarındaki yükseliş ise Moskova için daha fazla gelir anlamına gelecek.

ABD ve Hindistan-Çin Enerji Stratejileri

Bloomberg enerji uzmanı Javier Blass, petrol fiyatlarının yükselmesi ve Rus hammaddelerine talebin artması nedeniyle Putin'in mevcut koşullardan kazanç sağlayacağını ifade ediyor. Blass, Beyaz Saray’ın Hindistan'ı Rus petrolü alımını durdurmaya çağırmasına rağmen, ABD Hazine Bakanlığı’nın Hindistan'ın bu alımları kolaylaştıran adımlar attığını vurguluyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın benzin fiyatlarını düşük tutmayı öncelik haline getirmesi, Rus petrolü ithalatındaki bu dinamikleri etkileyebilir. Ancak analistler, Hindistan'ın stratejik petrol rezervlerinin yetersizliği sebebiyle Rus petrolü alımını sürdürme eğiliminde olduğunu öngörüyor.

Çin ise son dönemde stratejik rezervlerini artırmaya devam ederken, Hürmüz Boğazı kapandığında Rus petrolünü deniz yoluyla daha fazla ithal etmeye hazır olduğu belirtiliyor. Kısa vadede akışta yaşanacak kesintilerin en çok Hindistan’ı zorlayacağını ve ülkenin mevcut lojistik yapısı sayesinde hızlıca Rus petrolüne yönelme ihtimalinin yüksek olduğunu uzmanlar dile getiriyor.

Avrupa'nın Enerji Açmazı ve Boru Hatları Problemi

Deniz taşımacılığındaki aksamalar Kremlin'e Avrupa'ya boru hattı üzerinden petrol ihracatını sürdürme umutları verirken, önlerindeki iki büyük engel bulunuyor: Avrupa Birliği'nin Rus petrolüne tam ambargo kararı ve Rusya'nın müttefikleri Macaristan ile Slovakya'nın Ukrayna'daki "Dostluk" boru hattının hasarı nedeniyle petrol alamaması. Bu ülkelerin yeni yaptırımlara karşı tutumu ve Avrupa Birliği’nin Hırvatistan limanına bağlanan alternatif boru hattı teklifi, Boğaz’daki sorunlar nedeniyle yeterince çözüm sunmuyor. Avrupa Birliği boru hattının onarımı için Ukrayna üzerindeki baskısını artırma yoluna gitmek zorunda kalabilir.

ABD ve Avrupa Farklı Çözümler Arıyor

ABD dünyanın en büyük petrol ve doğal gaz üreticisi olmasının yanı sıra stratejik rezervlere sahip olduğu için piyasadaki fiyat artışlarına karşı daha dayanıklı durumda. Buna karşın, Avrupa Birliği’nin Rusya ile enerji ilişkilerini koparması ve açılan piyasadan enerji alması, kıtada fiyat dalgalanmalarına karşı kırılganlığı artırıyor. Avrupa ekonomisinin yavaş büyümesi ve yeni bir enerji krizine karşı savunmasızlığı, olası fiyat artışlarının ekonomik ve siyasi sonuçlarını derinleştiriyor.

Hürmüz Boğazı'nın kapanma ihtimalinin gaz fiyatlarını önemli ölçüde yükseltebileceği belirtilirken, uzmanlar özellikle Avrupa piyasalarında fiyatların önemli ölçüde artabileceğine dikkat çekiyor. Katar ve ABD’nin sıvılaştırılmış doğalgaz üretim kapasalarının sınırlı olması ve Rus gazının yaptırım kapsamına girmesi, arzın ikamesini zorlaştırıyor. ABD'nin Husi hareketinin Kızıldeniz'deki engelini çözmeye odaklanması ve Hürmüz Boğazı'nın kapanması sorununun devam etmesi, enerji arz komplike risk faktörlerini artırıyor.