Hürmüz Boğazı'nın Kapanması Enerji Piyasalarında Krize Yol Açtı: Petrol Fiyatları 150 Dolara Çıkabilir

Orta Doğu'daki Gerilim Enerji Piyasalarını Sarsıyor

Geçtiğimiz cumartesi günü İsrail ve ABD tarafından İran'a gerçekleştirilen saldırılarla Orta Doğu'da tansiyon büyük ölçüde arttı. İran'ın karşılık olarak İsrail ve Körfez ülkelerine yönelik füze saldırıları düzenlemesiyle birlikte çatışmalar şiddetlendi ve sonucunda Hürmüz Boğazı gemi geçişlerine kapandı. Bu gelişme küresel enerji arzı açısından kritik bir tıkanıklığa yol açarak, dünya piyasalarında yüksek riskli bir enerji krizinin sinyallerini verdi.

Enerji Fiyatlarında Artış Enflasyonu Körükleyebilir

Uluslararası Para Fonu (IMF) analizleri, enerji fiyatlarında yaşanacak ve bir yıl süreceği tahmin edilen yüzde 10’luk artışın, küresel enflasyonu 40 baz puan yükseltebileceğine işaret ediyor. Aynı zamanda bu senaryo, dünya ekonomisinin büyüme hızında yüzde 0,2’lik yavaşlama yaratabileceği öngörülüyor.

Hürmüz Boğazı Kapanması ve Doğalgaz Arzına Etkileri

Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatların durmasıyla beraber, özellikle sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) açısından kritik bir bölge olan Katar’daki üretim tesislerine yönelik saldırılar da enerji arzındaki belirsizliği artırdı. Avrupa'nın en önemli doğalgaz ticaret merkezi konumundaki Hollanda’daki TTF piyasasında ticaret gören fiyatlar hızlı şekilde yükselerek, doğalgaz fiyatları 27 Şubat'ta megavatsaat başına 32 avro iken, 3 Mart’ta yüzde 68 artarak 52 avronun üzerine çıktı.

Boğaz üzerindeki günlük petrol tüketimi ve LNG arzının yaklaşık yüzde 20’si taşınırken, Boğaz’ın kapanması yaklaşık 110 milyar metreküplük gaz arzının piyasadan çekilmesine neden oldu. Alternatif sevkiyat rotaları günlük 20 milyon varillik petrol transferinin sadece 5 milyon varillik kısmını karşılayabiliyor.

Petrol Fiyatlarında Rekor Artış Bekleniyor

Brent petrolün varil fiyatı savaşın başlamasından bu yana yüzde 13’ten fazla artış göstererek 85 dolar seviyesini geçti. Bazı petrol üreticisi ülkelerin arzı kısma kararları fiyatları daha da yukarı itiyor. Irak gibi ülkelerin üretim durdurma kararları piyasalarda endişe yaratırken, uzmanlar Hürmüz Boğazı’nın kapanması durumunda petrol fiyatlarının varil başına 100 ila 150 dolar arasına çıkabileceğini belirtiyor.

Bölgede yaşanan çatışmalarda en az beş petrol tankeri zarar görürken, iki denizcinin yaşamını yitirdiği bildirildi. Gemi trafiği yaklaşık yüzde 90 azaldı ve 150’den fazla tanker Basra Körfezi’nde beklemeye başladı. Bu durum, küresel petrol arzında ciddi kesintilere işaret ediyor.

Avrupa’da Enerji Rezervleri Kritik Seviyeye Geriledi

Gas Infrastructure Europe verilerine göre Avrupa genelindeki doğalgaz depolama tesislerindeki doluluk oranı yüzde 30’un altına indi. Hollanda, İsveç, Hırvatistan ve Letonya gibi ülkelerde enerji rezervleri kritik seviyelerin de altına düşerek piyasada yeni riskler oluşturuyor. Almanya’da akaryakıt fiyatları hızla yükselirken, Super E10 benzinin litre fiyatı 2 avroyu aşmış durumda. Alman Ekonomi Enstitüsü, petrol fiyatlarının 150 dolara ulaşması halinde Alman ekonomisinin ciddi bir büyüme kaybı yaşayabileceğini ifade ediyor.

Ayrıca Rusya’ya yönelik ambargolar nedeniyle Avrupa’nın alternatif enerji tedarikinde sınırlamaları bulunmakta olup, gaz ve elektrik tüketimine yönelik kısıtlamalar gündeme gelebilir.

Savaşın Küresel Ekonomiye Etkileri

Enerji piyasalarındaki dalgalanmalar farklı ülkelerin ekonomilerini çeşitli boyutlarda etkileyebilir. Türkiye’de enerji ithalatına bağımlılık kari açığın yüzde 7 ila 18 oranında artmasına, enflasyonun 5 ila 10 puan yükselmesine ve ekonomik büyümede yüzde 1 ila 2 arasında yavaşlamaya yol açabilir. Ayrıca bölgedeki mülteci hareketliliği ve sınır güvenliği gibi faktörler ek maliyetler getirebilir.

ABD’de enflasyonun yüzde 0,8 artması beklenirken, borsalarda yüzde 10 ila 15 arasında düşüşlerin yaşanması muhtemeldir. Uzmanlar kısa vadeli kazanç sağlayabilecek sektör olarak savunma sanayini işaret ediyor. Çin ve Hindistan gibi büyük enerji ithalatçısı ülkeler de artan enerji risklerinden ciddi şekilde etkilenebilir. Çin’in enerji arzının yaklaşık yüzde 17’sinin risk altında olduğu analizlerce vurgulanıyor.

Avrupa’da yükselen gaz ve benzin fiyatları ekonomik büyümeyi yaklaşı yüzde 1 oranında yavaşlatabilir. Suudi Arabistan ise kısa vadede artan petrol gelirlerinden fayda sağlarken, uzun vadede altyapı ve güvenlik riskleriyle karşı karşıya kalabilir.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan Uyarı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, çatışmaların büyümesi halinde bunun küresel güvenlik açısından son derece ciddi sonuçlara neden olabileceğini belirtti. Erdoğan, "Gerekli müdahaleler yapılmazsa çatışma süreci hem bölgesel hem de küresel güvenliği tehdit edecek ekonomik ve jeopolitik belirsizliklere yol açar. Hiçbir ülke böyle bir kriz tablosunu taşıyamaz. Bu nedenle yangının büyümeden söndürülmesi şarttır." ifadelerini kullandı.