Hürmüz Boğazı'nın Kapanması Küresel Enerji ve Ticaret Piyasalarında Kriz Yarattı

Hürmüz Boğazı'ndaki Kapanmanın Küresel Etkileri

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD), Hürmüz Boğazı'ndaki fiili kapanmanın dünya ekonomisinde enerji, ticaret ve finans alanlarında baskıyı hızla artırdığını belirtti. Kuruluş, mart ayında yayımladığı Orta Doğu gerilimlerine dair değerlendirmesini güncelleyerek, bölgede şubat sonunda yaşanan çatışmaların ardından küresel koşulların önemli ölçüde kötüleştiğini ifade etti.

Enerji Tedarik Zincirinde Kritik Bozulma

Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticaretinin en önemli güzergahlarından biri olmasına rağmen, burada yaşanan faaliyetlerin neredeyse durma noktasına geldiği raporda vurgulandı. Şubat ayında günde ortalama 130 gemi geçişine karşın, mart ayında bu sayı %95 azalarak yalnızca 6'ya kadar geriledi. Bu dramatik düşüş, küresel petrol ve doğal gaz arzının büyük kısmını etkileyerek, üretim, ticaret ve tüketim süreçlerinde anlık ve geniş çaplı sonuçlara yol açtı.

Yükselen Enerji Fiyatları ve Global Ekonomiye Yansımaları

UNCTAD açıklamasında, enerji piyasalarında yaşanan şokların ticaret ve küresel ekonomi üzerindeki ana belirleyici faktör haline geldiği kaydedildi. 28 Şubat'tan itibaren yakıt fiyatlarında ciddi artışlar görüldü ve bu yükselişler, tedarik zincirlerini etkileyerek ürün üretimi ve taşımacılığı maliyetlerini artırdı. Özellikle Körfez rotalarına bağımlı petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz taşıyıcıları önemli ölçüde olumsuz etkilenirken, konteyner ve kuru dökme yük taşıyıcıları da maliyet artışlarından kısmen etkilendi.

Enerji altyapısına yönelik hasarların devam etmesi veya artması durumunda, fiyat artışlarının uzun süre devam edebileceği ve bunun ekonomilerde enflasyonist baskıları güçlü şekilde uzatabileceği uyarısı yapıldı. Orta Doğu enerji ithalatına bağımlı olan Güney Asya ve Avrupa gibi bölgelerin bu süreçten daha derin etkilenmesi bekleniyor.

Küresel Ticaret ve Büyüme Beklentilerinde Olumsuz Seyir

UNCTAD, küresel mal ticaretinin 2025 yılında %4,7 oranında büyümesinin tahmin edildiğini, ancak bu ivmenin 2026'da %1,5-2,5 aralığına düşeceğini açıkladı. Talepteki zayıflama ve artan belirsizlikler, ticaret büyümesini sınırlandırırken küresel ekonomik büyümenin de 2025'te %2,9'dan 2026'da %2,6'ya gerilemesi öngörülüyor.

Artan jeopolitik gerilimlerin yarattığı belirsizlik, ekonomik projeksiyonların doğruluğunu düşürdüğü gibi yatırım ve ticaret üzerinde de ek yük oluşturuyor. Ayrıca, dünya genelinde zayıf büyüme, eşitsizlikte artış ve yükselen yaşam maliyetleri gibi temel kırılganlıklar giderek daha belirgin hale geliyor.

UNCTAD, mevcut durumun devam etmesi halinde, ticaret ve finansal piyasalardaki aksaklıkların derinleşme riski taşıdığı ve bunun zincirleme geniş çaplı bir krize neden olabileceğini vurguladı.

Yatırımcılar Riskten Kaçıyor

Artan belirsizlikler nedeniyle yatırımcıların riskli varlıklardan çekildiği belirtilirken, gelişmekte olan ülkelerde hisse senedi ve tahvil satışlarının gelişmiş ekonomilere kıyasla daha belirgin olduğu ifade edildi. Bu ülkelerin para birimlerindeki zayıflama ise ithal edilen yakıt ve gıda maliyetlerini yükseltiyor, bu da ekonomik kırılganlığı artırıyor.