Hürmüz ve Babülmendeb Boğazları Krizi Küresel Lojistikte Güvenlik Odaklı Dönüşümü Hızlandırdı

Hürmüz ve Babülmendeb Boğazları'nda Artan Riskler Küresel Lojistiği Etkiliyor

Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği (UTİKAD) Başkanı Bilgehan Engin, ABD, İsrail ve İran arasında devam eden savaşın, küresel lojistik anlayışını köklü şekilde değiştirdiğine dikkat çekerek, sektörün uzun yıllardır benimsediği maliyet ve verimlilik odaklı yaklaşımın yerini güvenlik, erişilebilirlik ve süreklilik önceliklerinin aldığı yeni bir döneme bıraktığını ifade etti.

Bölgesel Çatışmaların Lojistik Üzerindeki Yansımaları

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri operasyonlarının ardından açıklık kazanan bölgesel gerilimler, Hürmüz Boğazı'nda ticaret geçişlerinin kısıtlanmasına sebep olarak petrol ve doğal gaz taşımacılığında önemli aksamalara neden oldu. Bu durum, bölge ekonomilerinde maliyetlerin ciddi oranda artmasına yol açarken, İran tarafından uygulanan misillemeler, boğazdaki ticari gemi geçişlerini sınırlandırarak küresel ticarette stratejik bir darboğaz yarattı.

Husilerin İsrail'i hedef alan füze saldırılarının ise Babülmendeb Boğazı’nda güvenlik endişelerini artırdığı ve bu hattın da küresel deniz ticaretinde kritik bir öneme sahip olduğu vurgulanıyor.

Küresel Deniz Ticareti İçin Kritik Seçenekler ve Alternatifler

Bilgehan Engin, günlük yaklaşık 20 milyon varil petrolün geçtiği Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının, başta enerji ve petrokimya taşımaları olmak üzere alternatif hatların mevcut hacmi karşılayamayacağı ve böylece bölgedeki ihracat kapasitelerinin kesintiye uğrayarak küresel üretim ile fiyat dengelerinde arz şokuna neden olacağını belirtti. Babülmendeb hattının ise Hürmüz’e kıyasla farklı bir durum arz ettiğini ve buradaki güvenlik risklerinin, gemilerin rotalarını uzatmasına ve maliyetlerin artmasına yol açarak küresel ticarette ciddi yavaşlamalar yaşanabileceğini söyledi.

Engin, iki boğazın eşzamanlı devre dışı kalmasının deniz ticaretinde operasyonel planlama açısından büyük zorluklar getirdiğini, bunun sadece mesafenin uzaması değil lojistik ekosistemin parçalanması anlamına geldiğini vurguladı.

Savaş Riski Primlerindeki Artış ve Sigortalama Zorlukları

Denizcilik ve lojistik piyasalarında savaşın yarattığı risk algısının fiyatlandırmada ilk sırayı aldığını belirten Engin, savaş riski primlerinin kriz öncesine kıyasla ciddi oranda artış gösterdiğini ve birçok sigortacının yıllık poliçelerden sefer bazlı fiyatlamaya yöneldiğini aktardı. Bu gelişme, özellikle Hürmüz ve çevresindeki taşımaların maliyet ve öngörülebilirliğini ciddi anlamda olumsuz etkiliyor.

Navlun fiyatlarının da yükseldiğine dikkat çeken Engin, navlun artışının kriz süresine ve yaygınlığına bağlı olacağını ve önümüzdeki dönemde lojistik maliyetlerini belirleyen en önemli unsurun arz-talep dengesi yerine riskin süresi ve coğrafi kapsamı olacağını söyledi.

Küresel Deniz Taşımacılığında Yeni Merkezler ve Yönelimler

Hürmüz Boğazı'ndaki sıkıntıların, deniz taşımacılığında zorunlu bir yeniden yapılanmaya yol açtığını ifade eden Engin, Dubai'deki Jebel Ali ve Umman'daki Salalah limanlarının kritik aktarma noktaları olduğunu, bu merkezlerin işlevlerini sürdürememesi halinde yüklerin alternatif limanlara yöneldiğini belirtti. Özellikle Hindistan’daki limanların ve Akdeniz havzasındaki aktarma merkezlerinin öneminin arttığını dile getirdi.

Bu değişimlerin geçici değil, krizin uzaması halinde kalıcı altyapı yatırımlarıyla pekişebileceğine işaret eden Engin, küresel lojistik yapısının daha çok merkezli, güvenlik odaklı ve daha parçalı bir hale geleceğini öngörüyor.

Yeni Lojistik Paradigma: Güvenlik ve Süreklilik

Bilgehan Engin, savaşın ilk ayında görülen gelişmelerle birlikte, küresel lojistikte uzun yıllardır hakim olan maliyet ve verimlilik odaklı modelin yerini güvenlik, erişilebilirlik ve operasyonel süreklilik önceliklerine bıraktığını ifade etti. Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması ve Babülmendeb’de artan güvenlik risklerinin firmaları en ucuz yerine en güvenli ve sürdürülebilir rotaları tercih etmeye zorladığını belirten Engin, bu dönüşümün bir zorunluluk halini aldığını, artık en düşük navlun fiyatının değil, yükün güvenli ve kesintisiz varışının temel kriter olduğunu vurguladı.

Sigorta teminatı bulunabilirliği, transit sürelerin öngörülebilirliği ve operasyonel güvenlik faktörlerinin sektörde karar alma süreçlerinde belirleyici hale geldiği açıklamasını yaptı.