IEA’dan Tarihi Adım: 400 Milyon Varillik Stratejik Petrol Rezervi Piyasaya Sürülüyor

IEA, 400 Milyon Varillik Petrol Stoklarını Piyasaya Açıyor

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 32 üye ülkenin sahip olduğu toplam 400 milyon varillik stratejik petrol rezervinin, piyasaya sürülmesi için anlaşmaya vardı. Bu karar, petrol arzındaki ani kesintilere karşı global petrol piyasasının istikrarını sağlamak amacıyla hayata geçiriliyor.

Üye Ülkeler Petrol Stokları İçin Uygulama Planlarını Teslim Etti

IEA tarafından yapılan açıklamaya göre, ülkeler petrol stoklarının piyasaya açılması konusunda bireysel uygulama planlarını ajansa sundu. Bu kapsamda, Asya-Okyanusya bölgesindeki Üye ülkeler stoklarını hemen piyasaya sunacakken, Amerika kıtası ve Avrupa’daki ülkeler ise stokları ay sonunda aşamalı olarak piyasaya vermeye başlayacak.

400 Milyon Varillik Rezervin Bölgesel Dağılımı

Karar kapsamında toplamda 400 milyon varillik petrol stokunun yüzde 72’si ham petrol, yüzde 28’i ise petrol ürünlerinden oluşuyor. ABD’nin stratejik rezervlerinden yaklaşık 172,2 milyon varil, Asya-Okyanusya ülkelerinden ise stratejik rezervlerden 66,8 milyon ve endüstri stoklarından 41,8 milyon varil piyasaya sunulacak.

Avrupa ise stratejik rezervlerinden 32,7 milyon varil, endüstri stoklarından 74,8 milyon varil ile katkı sağlayacak. Buna ek olarak, Kanada’nın yerli petrol üreticilerinden 23,6 milyon varillik destek de piyasaya arz edilecek petrol miktarını artıracak.

Petrol Piyasalarında Artan Arz Şoku ve IEA’nın Müdahalesi

IEA Başkanı Fatih Birol, bu kararın ajans tarihi açısından en yüksek miktarda stratejik rezervin piyasaya sunulması anlamına geldiğini belirtti. Bu adım, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından, İran’ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol taşıyan gemilere erişimi engellemesi sebebiyle yaşanan arz şokuna yanıt olarak atıldı.

Hürmüz Boğazı, dünyada günlük petrol talebinin yaklaşık yüzde 20’sini taşıyor ve bölgedeki tıkanıklık petrol fiyatlarında sert yükselişlere neden oldu.

IEA'nın Tarihinde 6. Stratejik Rezerv Kullanımı

Bu koordineli arz artırma kararı IEA’nın 1974’teki kuruluşundan bu yana 6. kez stratejik rezerv kullanımı olarak kayıtlara geçti. Kurum, daha önce petrol krizleri ve jeopolitik gerilimler sırasında 1991, 2005, 2011 ve 2022’de olmak üzere önemli rezerv açılımları yapmıştı.

IEA Üye Ülkelerinin Yükümlülükleri ve Mevcut Stok Durumu

IEA üyeleri, net petrol ithalatlarının en az 90 gününe yetecek miktarda acil durum stokları bulundurma zorunluluğuyla hareket ediyor. Bu stoklarla, olası petrol arz kesintilerinde piyasanın ve küresel ekonominin aksamalarının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Şu anda üye ülkelerin acil durum stokları 1,2 milyar varilin üzerinde bulunurken, endüstri stokları da 600 milyon varile yakın seviyede tutuluyor. Bu stoklar, rafineriler ve büyük petrol ithalatçıları tarafından depolanmakta ve gerektiğinde piyasaya sürülmek üzere hazır bekletilmektedir.