İklim Değişikliği, Şiddetli Yağış ve Kuraklık Riskini Artırırken Plansız Şehirleşme Afetleri Derinleştiriyor

İklim Değişikliğinin Etkileri ve Afet Riskleri İTÜ'de Tartışıldı

Yeşilhat ve İstanbul Teknik Üniversitesi işbirliğinde gerçekleştirilen "Yeşilhat Akademi Buluşmaları" kapsamında düzenlenen panelde, iklim değişikliğinin aşırı hava olayları üzerindeki etkileri detaylı şekilde ele alındı. Uzmanlar, artan sıcaklıkların buharlaşmayı hızlandırmasıyla yağışların daha kısa sürelerde ve şiddetli şekilde gerçekleştiğini belirtti. Bu durum özellikle şehirlerde ani sel ve taşkın riskini artırırken, kuraklık gibi diğer çevresel sorunların derinleştiği ifade edildi.

İklim ve Hava Durumu Arasındaki Fark

Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, toplumda sıklıkla karıştırılan iklim ve hava durumu kavramlarının birbirinden farklı olduğunu vurguladı. Hava durumunun anlık atmosfer koşullarını ifade ettiğini, iklimin ise uzun vadede beklenen ortalama değerler olduğunu kaydeden Kadıoğlu, günümüzde bu ayrımın giderek bulanıklaştığını belirtti.

İklim değişikliğinin yalnızca ortalama sıcaklıklarda değil, aynı zamanda aşırı hava olaylarında da etkili olduğuna dikkat çeken Kadıoğlu, su döngüsünün hızlandığını ve yağışların daha kısa sürede, yoğun şekilde gerçekleştiğini sözlerine ekledi. Yanlış şehirleşme uygulamalarının özellikle dere yataklarına yapılaşma yapılarak afet risklerini büyüttüğünü belirterek, "Selin afete dönüşmesi için maruziyet gerekir" dedi.

Akdeniz Havzası ve Toplumsal Bilinç Gerekliliği

Kadıoğlu, Akdeniz bölgesinin iklim değişikliğinden en fazla etkilenen bölgeler arasında yer aldığını, Kuzey Afrika’da artan kuraklığın Avrupa için göç ve güvenlik sorunlarına yol açabileceğini dile getirdi. Afetlere karşı erken yaşlardan itibaren eğitim verilmesi gerektiğini ifade ederek, toplumun doğal tehlikelere karşı refleks geliştirmesi gerektiğini kaydetti. Afetlerin doğal tehlike, maruziyet ve etkilenenebilirliğin birleşimi olduğunu ve şehir planlamasının bu nedenle kritik önem taşıdığını belirtti.

Yeşil Alanlar Kentlerde Isı Adası Etkisini Azaltıyor

Prof. Dr. Yurdanur Ünal, iklim değişikliğinin yağış rejiminde çelişkili etkiler meydana getirdiğini, genel yağışların azalmasına rağmen atmosfer neminin artmasıyla kısa sürede yoğun ve şiddetli yağışların yaşandığını açıkladı. Kentlerde artan "ısı adası" etkisinin sebebinin özellikle asfalt ve beton yüzeylerin yüksek sıcaklıkları olduğunu ifade eden Ünal, bu durumun gece boyunca çevreye daha fazla ısı yayarak sıcaklık artışını tetiklediğini belirtti.

Yeşil alanların artırılmasıyla kentlerde sıcaklıkların azaldığını vurgulayan Ünal, İstanbul için yapılan modellemelerde yeşil alan artırımıyla ortalama 2 derece, doğa tabanlı çözümlerle 5-7 dereceye varan soğuma sağlanabileceğini aktardı.

İklim Sistemi ve Modelleme Çalışmaları

Prof. Dr. Barış Önol, hava tahminlerinin küresel ve bölgesel modellerin birlikte kullanılması ile yapıldığını belirterek, özellikle 3 ila 10 günlük aralıkta yüksek doğruluk elde edildiğini söyledi. İklim değişikliğinde kritik eşiklerin başında okyanus akıntılarındaki yavaşlamanın geldiğini ifade eden Önol, Atlantik'teki sıcak su taşıyan akıntıların zayıflamasının iklim sistemi için geri dönülmesi güç bir süreç oluşturabileceğini vurguladı.

Ayrıca yapay zekanın iklim çalışmalarına katkı sağlamakla birlikte yüksek enerji tüketimi nedeniyle yeni belirsizlikler yarattığını belirten Önol, bu durumun geleceğin iklim senaryolarında henüz tam olarak dikkate alınmadığını söyledi.

Bilimsel Veriler ve Toplumsal Farkındalık Anahtar Rolde

Panelde öne çıkan diğer önemli konular arasında, iklim değişikliğine karşı mücadelede bilimsel verilerin yanı sıra etkin şehir planlaması, enerji politikaları ve toplumsal farkındalığın kritik olduğu ifade edildi. Uzmanlar, iklimin uzun vadeli etkilerinin anlaşılması ve bu etkilerin önüne geçebilmek için disiplinler arası işbirliğinin gerekliliğini dile getirdi.