İnsanlığın Yükü: Dekolonizasyonun Bugünü Sergisi ve Forum Atatürk Kültür Merkezi’nde Başladı

Uluslararası Dekolonizasyon Forumu ve Sergisi Atatürk Kültür Merkezi’nde

Bu yıl ilk defa düzenlenen Dekolonizasyon Forumu, epistemik, siyasi ve kültürel bir mücadele olarak dekolonizasyonu tartışmak üzere sekiz farklı ülkeden partner kurumların iş birliğiyle Enstitü Sosyal ve NUN Eğitim ve Kültür Vakfı ev sahipliğinde Atatürk Kültür Merkezi’nde gerçekleştiriliyor. Foruma paralel olarak düzenlenen “İnsanlığın Yükü: Dekolonizasyonun Bugünü” adlı sergi, 9 Mayıs Cumartesi günü AKM Sanat Galerisi’nde açıldı.

Sergi: Sömürgeciliğin Karmaşık Katmanlarını Gün Yüzüne Çıkarıyor

Bilgi Üretimi ve Dolaşımının Sömürgecilikten Arındırılması temasıyla sunulan sergi, sömürgeciliğin kültürel varlıkların yerinden edilmesinden emek, kaynak ve bilginin sistematik sömürüsüne kadar uzanan sürecini etkileyici bir biçimde gözler önüne seriyor. Açılış konuşmasını yapan Enstitü Sosyal Genel Koordinatörü İpek Coşkun Armağan, sömürgeciliğin sadece bir tarih olayı olmadığını, günümüzde de kur savaşları, algoritmalar, yapay zekâ ve kültürel yabancılaşma gibi alanlarda etkisini sürdürdüğünü belirterek, bu gerçeklikle yüzleşmenin insanlık için zorunlu olduğunu vurguladı.

Küratörün Anlatımıyla Sorgulayan Bir Sergi

Serginin küratörü Hasan Mert Kaya, serginin sadece bilgi sunmakla kalmayıp, ziyaretçileri sorgulamaya ve rahatsız olmaya teşvik edecek şekilde tasarlandığını ifade etti. Sergideki objelerin ve düzenlemelerin “Kim anlattı? Kim susturuldu? Kim kazandı? Kim ödedi? Şimdi ne onarılmalı?” gibi temel sorular etrafında şekillendiğini belirten Kaya, sömürünün araçlarının değişmesine rağmen mekanizmasının çoğunlukla aynı kaldığına dikkat çekti.

Serginin Mekânsal ve Duyusal Tasarımı

Serginin dikkat çekici öğeleri arasında, Galataport’ta sergilenen gerçek ölçekli Köle Gemisi (Brookes) kesiti bulunuyor. AKM’de ise British Museum’dan Bergama kazı günlüklerine uzanan alıntılar, sömürgeciliğin meşrulaştırılma çabalarına ışık tutuyor. Arkeoloji, Elgin Mermerleri, Rosetta Taşı ve Eyüp Çinileri örnekleri üzerinden nasıl bir mülkiyet aracı haline geldiği anlatılıyor. Orta bölümde Sabancı Olgunlaşma Enstitüsü öğrencilerinin modern çini eserlerine yer verilerek kültürel üretim ve zanaatın sürekliliği vurgulanıyor.

Ziyaretçiler, sömürgeciliğin ekonomik, siyasi ve dijital boyutlarını inceleyen bölümde Kongo’daki kauçuk zulmünden günümüz kobalt madenciliğine, darbe tarihinden yapay zekâ tabanlı dijital manipülasyonlara kadar gelişen sömürü biçimlerine tanıklık ediyor. Ayrıca, Hindistan’ın ud ve tarçın kokuları ile Latin Amerika’nın şeker kamışı kokuları, fabrika sesleriyle birleşerek sömürülen coğrafyaların duyusal bir deneyimini yaratıyor.

Program ve İş Birliği

“İnsanlığın Yükü: Dekolonizasyonun Bugünü” sergisi 9-17 Mayıs tarihleri arasında ziyarete açık bulunuyor. Sergi, Dekolonize Film Günleri ve iki gün sürecek uluslararası forumla birlikte düzenleniyor. Program, Enstitü Sosyal ve NUN Eğitim ve Kültür Vakfı ev sahipliğinde, Boğaziçi Üniversitesi, İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM), International Islamic University Malaysia (IIUM), Institute of Islamic Understanding Malaysia (IKIM), Shanghai Üniversitesi, SEPHIS, CLACSO, Universitas Islam Internasional Indonesia (UIII), Institute of the Global South, Russian Academy of Sciences Oriental Studies Institute, Leeds Üniversitesi Iqbal Centre for Critical Muslim Studies, Al Jazeera Centre for Studies ve Anadolu Ajansı gibi çok sayıda yerli ve yabancı kurumla iş birliği içinde organize ediliyor.