Irak'ta Ali ez-Zeydi Hükümetinin Önündeki Kritik Sınamalar ve Bölgesel Dinamikler

Irak'ta Yeni Hükümet Kurma Süreci ve Ali ez-Zeydi'nin Başbakanlığı

11 Kasım 2025’te gerçekleştirilen Irak parlamento seçimlerinin ardından hükümet kurma çabaları uzun süre tıkanıklık yaşamıştır. Özellikle Şii siyasi gruplar arasında yaşanan yoğun rekabet, yeni başbakanın belirlenmesini zorlaştırmıştır. Bu siyasi krizin derinleşmesinde ABD, İsrail ve İran arasında 28 Şubat 2026'da başlayıp 7-8 Nisan 2026'da ateşkesle son bulan savaş, önemli bir etken olarak öne çıkmıştır. Bölgede yaşanan bu çatışma, Irak iç siyasetindeki karar alma sürecini yavaşlatmış, hükümet müzakerelerini bölgesel güvenlik krizinin gölgesine taşımıştır.

Yeni Cumhurbaşkanı ve Başbakanın Göreve Başlaması

7-8 Nisan 2026 ateşkesinin ardından hükümet kurma çalışmaları ivme kazanmış ve 12 Nisan 2026’da Nizar Amedi cumhurbaşkanı seçilmiştir. Amedi'nin, Ali ez-Zeydi'yi hükümeti kurmakla görevlendirmesi, uzun süredir devam eden siyasi tıkanmanın ardından önemli bir uzlaşı adımı olmuştur. Zeydi, 14 Mayıs 2026’da güvenoyunu alarak başbakanlık görevine başlamış ve Irak’taki hükümet krizi böylece aşılmıştır. Ancak Zeydi hükümeti, Şii aktörler arasındaki güç dengelerini korumak, Sünni ve Kürt gruplarla işbirliğini sağlamak ve ABD-İran bölgesel rekabetini yönetmek gibi zorlu bir görevle karşı karşıyadır.

Zeydi Hükümetinin Yapısı ve İç Politikadaki Rekabet

Başbakan Ali ez-Zeydi’nin sunduğu bakan adaylarının 14'ü güvenoyu alarak kabinenin temelini oluştururken, dört bakan adayı ise güvenoyu alamamıştır. Bu adaylardan ikisi Kanun Devleti Koalisyonu tarafından İçişleri ve Yüksek Öğretim Bakanlıkları için önerilmiş ve bu durum Şii siyasetinde devam eden iç rekabetin hükümet yapısına yansıması olarak değerlendirilmiştir. Kabinenin geri kalan bakanları için haziran ayında atamaların yapılması ve parlamentodan onay alınması beklenmektedir.

Ekonomik Zorluklar ve Çeşitlendirme Çabaları

Zeydi, hükümet programında Irak ekonomisinin petrol gelirlerine olan aşırı bağımlılığının azaltılması gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak ekonomik çeşitlendirme hedefleri, Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle petrol gelirlerinde yaşanan %90’lık dramatik düşüşün etkisiyle finansman açısından büyük engellerle karşı karşıyadır. Bu durum, hükümetin sınırlı kaynaklar çerçevesinde reformları gerçekleştirme olanaklarını sınırlandırmaktadır.

Zeydi Hükümet Programı ve Dış Politika Öncelikleri

Hükümet programı, Irak'ın bölgesel ve uluslararası çatışma eksenlerinden uzak tutulmasını ülke içindeki istikrarın temeli olarak belirlemektedir. ABD ile Stratejik Çerçeve Anlaşması’nın uygulamaya konması, Körfez ve Arap ülkeleriyle ilişkilerin güçlendirilmesi, Türkiye ile Kalkınma Yolu Projesi’nin desteklenmesi gibi öncelikler dış politikanın güvenlik ve ekonomi alanlarıyla entegre yönetildiğini göstermektedir. Bu strateji, Irak'ın egemenliğine yönelik tehditlerin azaltılması ve dengeli bir dış politika sürdürme çabalarının temelini oluşturmaktadır.

Zeydi'nin Siyasal ve Bölgesel Baskılarla Mücadelesi

Başbakan Zeydi, parlamentoda güçlü bir siyasi bloğa sahip olmayışı nedeniyle farklı siyasi gruplar ve etnik kesimlerle uzlaşma sağlamak zorundadır. Aynı zamanda hem İran hem ABD’nin desteklediği bir figür olarak, bu iki büyük güç arasında payandaya dönüşme riskiyle karşı karşıyadır. İran ve ABD’nin birbirine zıt beklentileri, hükümetin dış politika manevra alanını daraltmakta ve Zeydi’nin bölgesel çatışmaların ötesinde bir denge politikası izlemesini zorunlu kılmaktadır.

Hükümetin Önündeki Temel Zorluklar ve Sınamalar

Kabinenin kalan bakanlıklarının atanması ve siyasi gruplar arasında yeniden müzakere süreçlerinin yürütülmesi, Zeydi'nin Şii Koordinasyon Çerçevesi içindeki rekabeti ne denli yöneteceğinin ilk tezahürüdür. Kanun Devleti Koalisyonu’nun önerdiği bakan adaylarının reddedilmesi, Maliki çizgisinin etkisinin korunma çabası olarak yorumlanmaktadır. Bu durum, hükümet içinde siyasi dengeyi sağlama sürecinde önemli bir sınav anlamına gelmektedir.

Ekonomik ve Toplumsal Baskılar

Hürmüz krizinin petrol gelirlerine olumsuz etkisi, hükümetin mali kaynaklarını daraltarak maaş ödemeleri, sosyal hizmetler ve yatırım harcamalarında kısıtlamalara yol açmaktadır. Bu durum, kamu hizmetlerindeki aksaklıklar nedeniyle toplumsal memnuniyetsizliği artırabilir ve siyasi istikrarı olumsuz etkileyebilir. Zeydi hükümetinin uzun vadeli başarısı, sadece güvenlik ve dış politika alanındaki gelişmelerle değil, aynı zamanda vatandaşların günlük yaşamındaki iyileşmelerle de ölçülecektir.

Sonuç

Ali ez-Zeydi’nin başbakanlığındaki Irak hükümeti, bölgesel çatışmaların gölgesinde ve iç siyasi rekabetin zorluklarıyla şekillenen kırılgan bir dengede bulunuyor. Hükümet programının uygulanabilirliği, kabinenin tamamlanması ve ekonomide çeşitlendirme girişimlerinin başarısı ile doğrudan bağlantılıdır. Bölgesel güçler arasındaki rekabet, hükümetin dış politika yönelimlerini ve iç dengeleri büyük ölçüde etkilemeye devam ederken, toplumsal beklentilere cevap vermek de mevcut siyasi yönetimin başarısını belirleyecek en önemli faktörlerden biridir.