Irak'ta Yeni Başbakan Ali Zeydi'nin Önündeki Zorlu Görevler ve Bölgesel Dengeler

Irak'ta Başbakanlık Görevine Ali Zeydi'nin Getirilmesi ve Sürecin Arkasındaki Dinamikler

Erbil Selahaddin Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. Şohan Aydoğan, Irak'ta hükümet kurma görevinin 40 yaşındaki bankacı ve iş insanı Ali Zeydi'ye verilmesini ve önünde bulunan zorlukları detaylı şekilde analiz etti. ABD ve İran arasındaki hassas denge ile Şii partiler arasındaki aylar süren siyasi pazarlıkların sonucunda Ali Zeydi, siyasi geçmişi ve kitlesel desteği olmamasına rağmen hükümet kurma görevini üstlendi. Bu süreçte hem iç hem de dış dengelerin belirleyici olduğu görülüyor.

Başbakanlık Adaylığı ve Siyasi Denklemler

Kasım 2025 seçimlerinden sonra mecliste en büyük grup olan Şii Koordinasyon Çerçevesi'nin uzlaşı adayı olarak gösterdiği Ali Zeydi, Cumhurbaşkanı Nizar Amedi tarafından 27 Nisan'da hükümeti kurmakla görevlendirildi. İran'a yakın isimlerle ABD destekli adaylar arasında yaşanan rekabet sonrası, nispeten tanınmayan Zeydi'nin adaylığı, siyasi partilerin ortak iradesiyle ortaya çıktı. Onun güçlü bir siyasi parti ya da milis gücü olmaması, iç siyasette iktidar paylaşımında yeni bir uzlaşı modeli olarak değerlendiriliyor.

Zeydi'nin Karşılaşacağı Zorluklar

Başbakanlığını kurması halinde Ali Zeydi, ABD ve İran arasındaki jeopolitik gerilimlerin yanı sıra ekonomik krizle, ülkedeki silahlı milis grupların varlığı ve Körfez ülkeleriyle bozuk ilişkilerle mücadele etmek zorunda kalacak. Ayrıca Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) ile yaşanan bütçe, petrol gelirleri ve güvenlik sorunları öncelikli gündem maddeleri arasında yer alıyor. ABD'nin Irak'a uyguladığı finansal baskılar, hükümet giderleri ve reform süreçlerini derinden etkilemeye devam edecek.

Irak'ta Politik Denge ve Bölgesel İlişkiler

Zeydi'nin kabinesini kurup güvenoyu alabilmesi için anayasal takvime uygun hareket etmesi gerekiyor. Ülkedeki güç paylaşımı, cumhurbaşkanlığının Kürtlere, meclis başkanlığının Sünnilere ve başbakanlığın Şiilere verildiği karmaşık bir parlamenter sistemi içeriyor. Bu sistemde, Şii partilerin yanı sıra Kürtler ve Sünnilerin de desteği belirleyici olabiliyor. Zeydi, İran ve ABD arasında süregelen güç mücadelesinde dengeyi sağlamak zorunda kalacak, bu durum onun yönetim alanını kısıtlayan önemli bir unsur olarak görülüyor.

ABD-İran Geriliminin Irak Üzerindeki Etkileri

ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş, Irak’ta milis grupların silahsızlandırılması ve bölgesel güvenlik tehdidini artırmış durumda. Milis grupların hem Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'ne hem de Körfez ülkelerine yönelik saldırıları, Bağdat'ın dış ilişkilerinde ciddi sorunlara yol açıyor. Bu durum, Ali Zeydi'nin otoritesini daha görevinin başında zayıflatabilecek potansiyele sahip. Ayrıca Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve petrol ihracatı üzerinde yaşanan sorunlar, Irak ekonomisini ciddi anlamda zora sokuyor.

Türkiye-Irak İlişkilerinin Geleceği

Önceki başbakan Muhammed Şiya es-Sudani döneminde Türkiye ile iş birliği ve diplomatik ilişkiler güçlendirilmiş; PKK'nın Irak'taki etkisinin sınırlandırılması yönünde adımlar atılmıştı. Türkiye, Ali Zeydi'nin başbakanlığını kutlayarak sürece destek verdi. Bölgesel istikrarı ön planda tutan Ankara'nın, Irak'ta etnik ve dini ayrım gözetmeden farklı gruplarla ilişkilerini geliştirme politikası, Zeydi'nin dış politika manevra alanını genişletebilir. Türkiye'nin bölgesel çatışmalara çözüm arayan yaklaşımı, Irak'taki siyasi gerilim ve ekonomik baskı ortamında önemli bir denge unsuru olarak değerlendiriliyor.

Sonuç ve Değerlendirme

Ali Zeydi'nin başbakanlık dönemi, Irak'ın karmaşık iç siyasi yapısı ve bölgede devam eden büyük güç rekabeti nedeniyle oldukça kırılgan bir süreç olacak. Zeydi, sınırlı hareket alanına sahip olması nedeniyle hem iç aktörlerin hem de dış güçlerin etkisi altında kalacak. ABD-İran savaşının seyri, Irak yönetiminin başarısını doğrudan etkileyen en kritik faktörlerden biri olarak öne çıkıyor. Ayrıca Türkiye ile sağlıklı ilişkilerin sürdürülmesi, Irak için ekonomik ve siyasi istikrarın sağlanması açısından önemli bir stratejik avantaj teşkil edecek.