İran-ABD-İsrail Gerilimi Türkiye Ekonomisini Nasıl Etkiler? Enerji Fiyatları ve Döviz Kuru Riskleri

Orta Doğu Gerilimi ve Türkiye Ekonomisi Arasındaki Dinamikler

İran ile ABD ve İsrail arasındaki gerilim son günlerde artarak, tek bir bölgesel kriz olmaktan çıkarak küresel ekonomik dengeleri sarsma ihtimali bulunan bir duruma dönüşmüştür. Bu durum, global enerji piyasaları, döviz kurları ve finansal piyasalar üzerinde olası ciddi dalgalanmalara neden olabilir. Türkiye ise bu karmaşık denklemde doğrudan etkilenme riski taşıyan ülkeler arasında yer almaktadır.

Türkiye Ekonomisi Üzerinde Enerji ve Döviz Baskısı

Ekonomist Mahfi Eğilmez tarafından yapılan değerlendirmelerde, ABD ile İran arasında çıkabilecek geniş çaplı bir savaşın Türkiye’ye ekonomik etkilerinin hızlı ve doğrudan hissedileceği belirtilmektedir. Özellikle Hürmüz Boğazı’nın kapanması veya enerji akışında yaşanacak bir aksama, dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün sekteye uğraması anlamına gelerek enerji maliyetlerinde ciddi yükselişlere yol açacaktır.

Türkiye’nin net enerji ithalatçısı bir ülke olması nedeniyle, artan petrol fiyatları hemen akaryakıt fiyatlarına yansıyacak, bunun sonucunda taşımacılık, üretim ve gıda fiyatlarında da zincirleme artışlar yaşanabilecektir. Ayrıca, enerji maliyetlerinde artış, döviz talebini yükselterek Türk Lirası üzerinde baskı oluşturabilir.

Küresel Risk ve Finansal Piyasalar Üzerindeki Etkiler

Küresel piyasalarda risk algısı arttığında, gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışı hızlanabilir. Bu senaryoda, Türkiye’de döviz kuru yükselirken ithal girdi maliyetleri artacak, risk primi yükselecek ve borsa üzerinde satış baskısı oluşacaktır. Güvenli liman talebindeki artışla altın fiyatları yükselirken, enflasyon hızlanacak, yatırımlar azalacak ve ekonomik büyüme yavaşlayacaktır.

Mali ve Enflasyonist Sonuçlar Üzerine Değerlendirmeler

Mahfi Eğilmez’in hesaplamalarına göre, petrol fiyatlarında her 10 dolar artış cari açığı yaklaşık 2,5 milyar dolar artırırken, enflasyonu da yaklaşık 1 puan yükseltebilir. Kur ve enerji maliyetlerindeki eş zamanlı artış durumunda, cari açıkta 5 milyar dolara ve enflasyonda 1,2 puana kadar yükseliş yaşanabilir. Petrol fiyatlarının 100 dolara ulaşması senaryosunda ise cari açıkta 9 milyar dolarlık ve enflasyonda 3-3,5 puan arasında artış riski mevcuttur.

Uzun süreli enerji fiyatı şokları enflasyonun yeniden hızlanmasına ve ücret-fiyat sarmalının tetiklenmesine neden olabilir. Bu durumda para politikası daha da sıkılaşabilir. Ayrıca, yüksek enerji maliyetleri ithalatı ve üretimi olumsuz etkileyebilir, Avrupa’daki olası resesyon ihracatı baskılayabilir ve enerji yoğun sektörlerle turizm ve havacılıkta talep daralması yaşanabilir.

Uzun Vadede Fırsatlar ve Riskler

Öte yandan, gerilimin sınırlı çatışmadan geniş bir savaşa dönüşmesi durumunda Türkiye ekonomisi büyük bir baskı altına girebilir. Mahfi Eğilmez, bu risklere rağmen Türkiye’nin enerji koridoru rolünü güçlendirme, LNG kapasitesini artırma ve yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırma fırsatlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak mevcut durumda en belirgin risklerin petrol fiyat şoku, büyüyen cari açık, yükselen enflasyon ve kur baskısı olduğu ifade edilmektedir.